تعبیر خواب مورچه

ابن سیرین می‌گوید دیدن مورچه در خواب دلیل بر مردمانی ضعیف اما حریص و سخت‌کوش است و گاه به لشکر و سپاه نیز تعبیر می‌شود. اگر کسی ببیند مورچه‌ها با دانه و خوراک به خانه‌اش وارد می‌شوند، نعمت و روزی در آن خانه فزونی می‌گیرد. اما اگر ببیند مورچه‌ها از خانه بیرون می‌روند و چیزی با خود می‌برند، از مال و جمعیت آن خانه کاسته می‌شود. به گفته‌ی او فهمیدن سخن مورچه نشانه‌ی رسیدن به جاه و دانش است.

امام صادق (ع) فرموده‌اند دیدن مورچه در خواب بر چند وجه است: روزی و نعمت، اهل و عیال، لشکر، و عمر دراز. اگر مورچه‌ها در خانه‌ی خواب‌بیننده بسیار باشند و آزاری نرسانند، نشانه‌ی برکت و فراوانی روزی است. اما اگر مورچه‌ها گزنده باشند و بر بدن او هجوم آورند، از اطرافیان سخنی ناخوشایند می‌شنود. در این روایت آمده است که دیدن مورچه در شهر یا محله به آبادانی و پرجمعیتی آن مکان تعبیر می‌شود.

در تعبیرنامه‌ی منسوب به دانیال نبی آمده است که مورچه نشانه‌ی کسب‌وکار پیوسته و رزقی است که اندک‌اندک فراهم می‌آید. اگر ببینی مورچه‌ای بزرگ و پردار در خواب پرواز می‌کند، سفری در پیش داری یا یکی از اهل خانه به جایی دیگر می‌رود. دانیال می‌گوید هر که ببیند لانه‌ی مورچه در خانه‌اش پدید آمده، خانواده‌اش افزون می‌شود و هر که مورچه‌ای را بی‌دلیل بکشد، بهتر است در رفتار با زیردستان مهربان‌تر باشد.

ابراهیم کرمانی مورچه را به مردمانی تعبیر می‌کند که اندک‌اندک مال گرد می‌آورند و بر آن حریص‌اند. به باور او اگر کسی ببیند مورچه‌ها بر سفره یا ظرف غذایش جمع شده‌اند، روزی‌اش افزون می‌شود اما باید مراقب خرج‌های بیهوده باشد. کرمانی مورچه‌ی سیاه را به نعمت و مورچه‌ی قرمز را به رنج و گزندی کوچک تعبیر می‌کند. اگر مورچه از گوش یا بینی کسی بیرون آید، معبران قدیم آن را هشداری درباره‌ی تندرستی دانسته و رسیدگی به سلامت را توصیه کرده‌اند.

منوچهر مطیعی تهرانی مورچه را از خواب‌های خوش‌یمن می‌داند و می‌گوید مورچه نماد سخت‌کوشی و صبر است. او با لحنی صمیمی توضیح می‌دهد که اگر در خواب مورچه‌ها را دیدید که دانه به خانه می‌برند، خیالتان راحت باشد که زحمتتان بی‌ثمر نمی‌ماند و روزی‌تان می‌رسد. به نظر مطیعی مورچه‌هایی که روی بدن راه می‌روند بیشتر نشانه‌ی دغدغه‌های ریز و پراکنده‌اند و کشتن مورچه را نباید به فال خیر گرفت، چون گاهی به کم شدن برکت تعبیر می‌شود.

در نگاه یونگ، مورچه‌ها با زندگی جمعی و منظمشان می‌توانند تصویری از ناخودآگاه جمعی و نیروهای خودکار روان باشند؛ فرایندهایی که بی‌آنکه از آن‌ها آگاه باشیم، پیوسته کار می‌کنند. خواب مورچه ممکن است نشان دهد فرد در میان انبوه وظایف و انتظارات جمعی گم شده و فردیتش کمرنگ شده است. از سوی دیگر، یونگ نظم و هماهنگی مورچه‌ها را نمادی از سازمان یافتن نیروهای پراکنده‌ی روان در مسیر فردیت می‌دانست.

فروید احساس خارش و حرکت مورچه روی پوست را در خواب گاه به تحریکات جسمی و اضطراب‌های سرکوب‌شده نسبت می‌داد. از دید او انبوه مورچه‌ها می‌تواند بیانگر افکار وسواسی و ریزی باشد که ذهن را بی‌وقفه مشغول می‌کنند و فرد در بیداری می‌کوشد نادیده‌شان بگیرد. همچنین احساس کوچک بودن در برابر جمع ممکن است ریشه در خاطرات کودکی و نیاز به دیده شدن داشته باشد. فروید پیشنهاد می‌کرد به نگرانی‌هایی که پیوسته تکرار می‌شوند توجه شود.

لوک اویتنهاو مورچه را با معناهای کوتاه و کاربردی آورده است: دیدن مورچه نشانه‌ی کار سخت و پرزحمت اما پرثمر است؛ مورچه‌های فراوان یعنی ناراحتی‌های کوچک در محیط کار؛ مورچه در غذا از رضایت در زندگی خانوادگی خبر می‌دهد؛ و گزیده شدن به دست مورچه هشداری درباره‌ی بگومگوی کوتاه با اطرافیان است. او لانه‌ی مورچه را نشانه‌ی مشغله‌ی زیاد و نیاز به برنامه‌ریزی بهتر می‌داند.