تعبیر خواب دیو

ابن سیرین دیو را در خواب به دشمنی مکار، بی‌دین و فریبنده تعبیر می‌کند که در کار خواب‌بیننده دسیسه می‌چیند. به گفته‌ی او اگر کسی ببیند دیو بر او چیره شد، از دشمن زیان می‌بیند و اگر ببیند دیو را به بند کشید یا کشت، بر بدخواه پیروز می‌شود و از مکر او ایمن می‌ماند. ابن سیرین دیدن دیو در خانه را نشانه‌ی نزاع یا ناآرامی میان اهل خانه دانسته و خواندن دعا و ذکر در برابر دیو را به رهایی از بلا تعبیر کرده است.

امام صادق (ع) فرموده‌اند دیدن دیو در خواب بر چهار وجه است: دشمن، فریب، اندوه و وسوسه. اگر دیو از خواب‌بیننده بگریزد، نشانه‌ی قوت ایمان و دور شدن غم است. اگر دیو با او سخن بگوید و او فریب نخورد، از دامی که برایش گسترده‌اند رهایی می‌یابد. در این روایت آمده که اگر کسی ببیند دیو در فرمان اوست، به قدرت و چیرگی بر کاری دشوار می‌رسد، به شرط آنکه آن را در راه نیک به کار گیرد.

در تعبیرنامه‌ی منسوب به دانیال نبی آمده است که دیدن دیو دلیل بر مردی بدکار و ستمگر است که آسیبش به دیگران می‌رسد. اگر ببینی دیو از دور به تو نگاه می‌کند، دشمنی در کمین توست اما هنوز توان آزار ندارد. اگر ببینی دیو را از خانه بیرون راندی، بدخواه از زندگی‌ات دور می‌شود. دانیال جنگیدن با دیو و پیروز شدن را به نجات از سختی و رسیدن به آرامش پس از ترس تعبیر کرده است.

ابراهیم کرمانی می‌گوید دیو در خواب دشمنی است قوی‌هیکل و بی‌رحم که از خشم و حسد پر شده است. هر که ببیند دیوی سیاه به او نزدیک شد، از حاسدی پرنفوذ بیم دارد و باید در کارها احتیاط کند. اگر ببیند دیو با او دوستی کرد، باید از هم‌نشینی با کسانی که ظاهری فریبنده دارند دوری کند. به باور کرمانی کشتن دیو نشانه‌ی پیروزی بزرگ، توبه از خطا و بازگشت به راه درست است.

منوچهر مطیعی تهرانی یادآوری می‌کند که دیو خواب ما بیشتر از افسانه‌ها و قصه‌های کودکی آمده تا از دنیای واقعی. او می‌گوید دیو اغلب همان ترسی است که از چیزی ناشناخته داریم یا خشمی که در دل نگه داشته‌ایم. به نظر مطیعی اگر در خواب از دیو گریختید، نگرانی‌ای را پشت گوش انداخته‌اید و اگر با او جنگیدید و پیروز شدید، شجاعتی در شما بیدار شده که گره‌ی کارتان را باز می‌کند.

یونگ دیو را یکی از روشن‌ترین تصاویر سایه می‌دانست؛ آن بخش‌های روان که انکار کرده‌ایم و اکنون به شکل هیولا برمی‌گردند. به باور او هرچه سایه بیشتر سرکوب شود، دیو خواب بزرگ‌تر و ترسناک‌تر است. نبرد قهرمان با دیو، همچون نبرد رستم با دیو سپید، کهن‌الگوی آشنایی برای فرایند فردیت است. یونگ می‌گفت گاه پذیرفتن دیو، نه کشتنش، او را به منبع نیرو و خلاقیت تبدیل می‌کند.

فروید موجودات هیولاوار مانند دیو را تجسم غرایز و تکانه‌های سرکوب‌شده می‌دانست که از سد سانسور ذهن گذشته‌اند. به باور او دیو ممکن است تصویر تحریف‌شده‌ی شخصی آشنا باشد که خواب‌بیننده نسبت به او احساسات متضاد دارد، به‌ویژه مرجع قدرتی مانند پدر. ترس از دیو نیز می‌تواند بیان اضطرابی کهنه از دوران کودکی باشد. فروید پیشنهاد می‌کرد ریشه‌ی این ترس را در خاطرات و روابط نزدیک جست‌وجو کنیم.

اویتنهاو برای دیو معناهای کوتاهی آورده است: دیدن دیو یعنی وسوسه‌ای که باید در برابرش ایستاد؛ فرار از دیو یعنی در کارهایتان احتیاط کنید؛ جنگیدن با دیو یعنی دوره‌ای دشوار که با پیروزی به پایان می‌رسد؛ و کشتن دیو یعنی رهایی از دشمنان و بازگشت آرامش. او سخن گفتن با دیو را هشداری درباره‌ی پیشنهادهای وسوسه‌انگیز اما زیان‌آور می‌داند و توصیه می‌کند در روزهای پس از آن، با احتیاط بیشتری تصمیم بگیرید.