تعبیر خواب امتحان

ابن سیرین می‌گوید هر که در خواب ببیند او را می‌آزمایند و از او پرسش می‌کنند، در بیداری به کاری سنجیده می‌شود که درستی و توان او را آشکار می‌کند. اگر به پرسش‌ها پاسخ درست داد، در آن آزمایش سربلند بیرون می‌آید و جایگاهش نزد بزرگان بالا می‌رود. اما اگر درمانده ماند و پاسخی نداشت، باید در کار خود دقت و آمادگی بیشتری به خرج دهد. به گفته‌ی او آزمونی که در مسجد یا مجلس علم باشد، به افزایش دانش تعبیر می‌شود.

امام صادق (ع) فرموده‌اند دیدن آزمایش و امتحان در خواب بر چهار وجه است: ابتلا، صبر، دانش و رسیدن به مراد. اگر کسی ببیند در امتحانی با آرامش شرکت کرد، در سختی‌های پیش رو شکیبا خواهد بود و سرانجام نیکو می‌یابد. اگر ببیند در امتحان پذیرفته شد، به خواسته‌ای که در دل دارد نزدیک می‌شود. در این روایت آمده است که امتحان دادن به جای دیگری، نشانه‌ی کمک به کسی است که در گرفتاری است.

در تعبیرنامه‌ی منسوب به دانیال نبی آمده است که دیدن آزمون و پرسش در خواب دلیل بر کاری است که سرانجامش به دست خود خواب‌بیننده است. اگر ببینی پرسش‌ها آسان بود، کارت بی‌رنج به سامان می‌رسد و اگر دشوار بود، رنجی می‌بری اما به نتیجه می‌رسی. دانیال آزمونگر را به بزرگی تعبیر کرده که داوری او در زندگی خواب‌بیننده اثر دارد و مهربانی او را نشانه‌ی لطف همان بزرگ دانسته است.

ابراهیم کرمانی می‌گوید آزموده شدن در خواب نشانه‌ی آن است که مردم کار و گفتار خواب‌بیننده را زیر نظر دارند. اگر در آزمون پیروز شد، آوازه‌اش نیکو می‌شود و اعتماد دیگران به او افزایش می‌یابد. اگر دیر به جلسه رسید یا قلمش ننوشت، فرصتی را به سبب سستی از دست می‌دهد. به باور او نوشتن پاسخ با خطی خوش و روشن، به روشنی کار و پاکی نیت تعبیر می‌شود و برگه‌ی سفید به کاری ناتمام.

منوچهر مطیعی تهرانی با لحنی صمیمی می‌گوید کمتر کسی را می‌شناسد که خواب امتحان ندیده باشد، حتی سال‌ها پس از مدرسه. به نظر او این خواب بیشتر بازتاب نگرانی‌های امروز است: کاری که باید تحویل دهید، مسئولیتی تازه یا موقعیتی که در آن سنجیده می‌شوید. مطیعی می‌گوید اگر در خواب به سؤال‌ها جواب دادید، خیالتان راحت باشد که از پس کار برمی‌آیید؛ و اگر چیزی یادتان نیامد، کمی از سخت‌گیری با خودتان بکاهید.

یونگ خواب امتحان را به لحظه‌های گذار در مسیر فردیت پیوند می‌داد؛ جایی که روان از ما می‌پرسد آیا برای مرحله‌ی بعد آماده‌ایم. آزمونگر در این خواب‌ها می‌تواند چهره‌ای از پیر خردمند یا وجدان باشد و جلسه‌ی امتحان، آستانه‌ای میان دو دوره‌ی زندگی. این خواب‌ها اغلب درباره‌ی موضوعی دیده می‌شوند که خواب‌بیننده پیش‌تر در آن موفق شده است؛ گویی ناخودآگاه یادآوری می‌کند که از پس آزمون تازه هم برمی‌آییم.

فروید درباره‌ی خواب امتحان نکته‌ای مشهور دارد: این خواب‌ها معمولاً درباره‌ی آزمونی دیده می‌شوند که خواب‌بیننده در واقعیت با موفقیت از آن گذشته است. به باور او ذهن خفته با این کار به ما دلداری می‌دهد که نگرانی امروز هم مانند آن روزها بی‌پایه است. فروید خواب امتحان را به احساس مسئولیت و ترس از سرزنش شدن پیوند می‌داد و آن را نشانه‌ی وجدانی بیدار و سخت‌گیر می‌دانست.

لوک اویتنهاو معناهای کوتاهی برای این خواب آورده است: شرکت در امتحان یعنی به زودی در موقعیتی قرار می‌گیرید که باید توانایی‌تان را نشان دهید؛ قبول شدن نشانه‌ی موفقیت در کاری دشوار است؛ رد شدن هشداری برای آمادگی بیشتر است؛ و دیر رسیدن به جلسه یعنی فرصتی را نباید از دست داد. او امتحان گرفتن از دیگران را نشانه‌ی رسیدن به جایگاهی با مسئولیت بیشتر می‌داند.