تعبیر خواب جهنم

ابن سیرین می‌گوید دیدن دوزخ در خواب هشداری است تا خواب‌بیننده از خطاها توبه کند و از ستم بر دیگران دوری گزیند. اگر کسی ببیند دوزخ را از دور نگریست و به آن نزدیک نشد، از کاری ناپسند که در اندیشه‌ی آن بود بازداشته می‌شود. به گفته‌ی او هر که ببیند به دوزخ درآمد و سپس بیرون آمد، از غم و گرفتاری رها می‌شود و توبه‌اش پذیرفته می‌گردد. او این خواب را برای ستمدیده به رهایی از ستمکار تعبیر کرده است.

امام صادق (ع) فرموده‌اند دیدن دوزخ در خواب بر چند وجه است: هشدار، بیداری دل، توبه، ادای حق مردم و ترس از پادشاه یا قدرتمندی. اگر کسی ببیند از دوزخ رهایی یافت، از اندوه و تنگنا نجات می‌یابد و پروردگار بر او رحمت می‌آورد. اگر ببیند آتش دوزخ به او نرسید، از گزند دشمنان ایمن می‌ماند. در این روایت آمده است که این خواب بیش از هر چیز دری است که به سوی توبه و بازگشت گشوده می‌شود.

در تعبیرنامه‌ی منسوب به دانیال نبی آمده است که دوزخ دلیل بر سختی، اندوه یا کاری است که سرانجام نیکی ندارد و باید از آن دست کشید. اگر ببینی بر لبه‌ی دوزخ ایستاده‌ای و بازگشتی، از خطری بزرگ به سلامت می‌گذری. اگر ببینی کسی تو را از دوزخ بیرون کشید، به یاری دوستی نیک از گرفتاری رها می‌شوی. دانیال دیدن آتش خاموش‌شده‌ی دوزخ را به پایان یک دوره‌ی دشوار و آغاز آرامش تعبیر کرده است.

ابراهیم کرمانی می‌گوید هر که در خواب دوزخ را ببیند، باید در کار خود بنگرد و اگر حقی از کسی بر گردن دارد ادا کند، زیرا این خواب یادآور انصاف و درستی است. اگر خواب‌بیننده درستکار باشد، دیدن دوزخ نشانه‌ی ترس از پروردگار و پرهیزگاری اوست که به نیکی می‌انجامد. به باور او گریختن از دوزخ، دلیل بر رهایی از بلا و دوری از همنشینان بد است. کرمانی گرمای سوزان دوزخ را به گرفتاری‌ای گذرا تعبیر کرده است.

منوچهر مطیعی تهرانی می‌گوید از خواب جهنم نباید وحشت کرد و آن را نشانه‌ی سرنوشت دانست. به نظر او این خواب بیشتر زبان دلی است که از چیزی ناراحت است؛ شاید حرفی زده‌ایم یا کاری کرده‌ایم که آراممان نمی‌گذارد. اگر در خواب از جهنم بیرون آمدید، یعنی راه جبران باز است و به زودی سبک می‌شوید. مطیعی همیشه یادآوری می‌کند که رحمت پروردگار از هر چیزی گسترده‌تر است و هیچ وقت برای بازگشت دیر نیست.

از دید یونگ، تصویر دوزخ یکی از کهن‌الگوهای جهان زیرین است؛ سفری به تاریک‌ترین لایه‌های روان که در اسطوره‌های بسیاری از فرهنگ‌ها دیده می‌شود. چنین خوابی اغلب نشانه‌ی رویارویی با سایه است، یعنی بخش‌هایی از خود که پس زده‌ایم و اکنون با شدت آشکار می‌شوند. آتش در این نگاه هم سوزاننده است و هم پالاینده؛ گذر از آن می‌تواند مرحله‌ای دشوار اما ضروری در فرایند فردیت و زایش دوباره‌ی شخصیت باشد.

فروید خواب‌های کیفر و عذاب را با احساس گناه و سخت‌گیری وجدان مرتبط می‌دانست؛ بخشی از ذهن که معیارهای اخلاقی را نگه می‌دارد و گاه بیش از اندازه سخت‌گیر می‌شود. به باور او دیدن دوزخ ممکن است بازتاب کشمکش میان خواسته‌ها و ارزش‌هایی باشد که از کودکی آموخته‌ایم. فروید پیشنهاد می‌کرد به جای ترس، پرسیده شود کدام نگرانی اخلاقی یا احساس سرزنش در بیداری چنین تصویری را برانگیخته است.

لوک اویتنهاو برای این خواب معناهای کوتاهی آورده است: دیدن دوزخ هشداری برای دوری از وسوسه‌ها و همنشینان بد است؛ رهایی از آن نشانه‌ی پیروزی بر دشواری‌ها و بازگشت آرامش؛ گرمای سوزان آن خبر از فشار کاری یا مالی گذرا می‌دهد؛ و دیدن دیگران در آن یعنی روشن شدن حقیقتی درباره‌ی اطرافیان. او توصیه می‌کند پس از این خواب در تصمیم‌ها محتاط‌تر باشید.