تعبیر خواب روباه

ابن سیرین می‌گوید روباه در خواب مردی محتال و دروغ‌گو است که با مکر و فریب زندگی می‌کند، و روباه ماده زنی حیله‌گر است. اگر کسی ببیند با روباه نزاع می‌کند، با خویشاوند یا آشنایی که اهل نیرنگ است درگیر می‌شود. به گفته‌ی او هر که در خواب روباهی را بگیرد یا رام کند، با زنی ازدواج می‌کند که مهرش با او خالص نیست، و هر که گوشت روباه بخورد بیمار می‌شود و زود شفا می‌یابد. او بازی کردن با روباه را نیز به دل بستن به کسی تعبیر کرده که وفاداری‌اش نااستوار است.

امام صادق (ع) فرموده‌اند دیدن روباه در خواب بر سه وجه است: مردی مکار، زنی فریبنده، و مالی که از راه حیله به دست آید. اگر روباه در خواب به سوی کسی بیاید و با او مدارا کند، شخصی چاپلوس به او نزدیک می‌شود تا از او سودی ببرد؛ و اگر روباه بگریزد، فریبکار از زندگی او دور می‌شود. در این روایت آمده است که اگر کسی پوست روباه به دست آورد، از مال همان شخص حیله‌گر بهره‌ای اندک نصیبش می‌شود.

در تعبیرنامه‌ی منسوب به دانیال نبی آمده است که روباه دلیل بر دشمنی ضعیف اما بسیار زیرک است که از رویارویی آشکار می‌پرهیزد و در پنهان نقشه می‌کشد. اگر ببینی روباهی در پی تو می‌دود، کسی با سخنان نرم می‌کوشد تو را از راه درست بازدارد. دانیال گرفتن روباه را نشانه‌ی آشکار شدن یک دروغ و رهایی از فریب دانسته، و دیدن روباه در کشتزار را به زیانی کوچک در مال و محصول تعبیر کرده است.

ابراهیم کرمانی می‌گوید روباه مردی است دوروی که به زبان دوستی می‌کند و در دل کینه دارد. هر که در خواب روباه بسیار ببیند، در میان مردمی فریبکار گرفتار می‌شود و باید در داد و ستد هوشیار باشد. اگر ببیند روباه با او سخن می‌گوید، دوستی چاپلوس او را می‌ستاید. به باور کرمانی اگر روباه چیزی از خواب‌بیننده بدزدد، زیانی از سوی نزدیکی دغلکار به او می‌رسد، و اگر آن را پس بگیرد، حقش بازمی‌گردد.

منوچهر مطیعی تهرانی می‌گوید روباه در خواب کمتر از آن ترسناک است که به نظر می‌رسد؛ چون روباه درنده‌ای قدرتمند نیست، بلکه زرنگ و فرصت‌طلب است. به نظر او اگر روباه را در خواب دیدید، در اطرافتان کسی هست که حرفش با عملش یکی نیست و بهتر است قول‌هایش را با احتیاط بپذیرید. مطیعی می‌افزاید اگر خودتان در خواب مثل روباه رفتار کردید یا روباه شدید، شاید وجدانتان به خاطر یک پنهان‌کاری کوچک ناآرام است.

از دید یونگ، روباه یکی از چهره‌های کهن‌الگوی فریبکار است؛ همان شخصیت شوخ و زیرکی که در اسطوره‌ها قانون‌ها را دور می‌زند و نظم کهنه را به هم می‌ریزد. این کهن‌الگو گاهی نماینده‌ی سایه است: زیرکی و حسابگری‌ای که در خود انکار می‌کنیم. خواب روباه در این نگاه می‌تواند دعوتی باشد برای پذیرفتن هوش عملی و انعطاف، بی‌آنکه به فریب و دورویی کشیده شویم؛ گامی در مسیر فردیت که در آن نیروی زیرکی آگاهانه و در خدمت خود به کار گرفته می‌شود.

فروید به خواب‌هایی مانند خواب روباه از زاویه‌ی تعارض‌های پنهان نگاه می‌کرد. روباه می‌تواند تصویری از خواسته‌ای باشد که خواب‌بیننده آن را دور از چشم دیگران دنبال می‌کند، یا از بدگمانی‌ای که در بیداری جرئت بیانش را ندارد. ذهن خفته با جایگزین کردن یک آشنا با تصویر روباه، احساس ناخوشایند را تلطیف می‌کند. به باور او بهتر است پرسیده شود در کدام رابطه احساس می‌کنید کسی، یا خودتان، صادق نیست و چه میلی پشت این تردید پنهان مانده است.

لوک اویتنهاو برای روباه معناهای کوتاهی آورده است: دیدن روباه یعنی هشدار درباره‌ی رقیبی که در کار یا عشق برایتان نقشه می‌کشد؛ شکار کردن روباه نشانه‌ی پیروزی در رقابتی دشوار است؛ و کشتن روباه یعنی بر نیرنگ دیگران چیره می‌شوید. او دیدن روباه در حیاط خانه را به حسادت دوستان، و روباه رام را به اعتماد کردن به کسی تعبیر می‌کند که ارزش این اعتماد را ندارد.