تعبیر خواب ثعبان

ابن سیرین می‌گوید ثعبان در خواب پادشاهی قوی یا دشمنی بزرگ و صاحب‌شوکت است و هرچه هیبت آن بیشتر باشد، قدرت آن دشمن افزون‌تر است. اگر کسی ببیند ثعبانی با او سخن نرم می‌گوید یا مطیع اوست، از بزرگی بهره و نیکی می‌بیند. به گفته‌ی او هر که ثعبان را بکشد، بر دشمنی قوی چیره می‌شود و به مال و جاه می‌رسد. اما اگر ثعبان او را بگزد یا ببلعد، از جانب صاحب‌قدرتی گزند و زیان می‌بیند.

امام صادق (ع) فرموده‌اند دیدن ثعبان در خواب بر سه وجه است: پادشاه، دشمن قوی و مالی بزرگ. اگر ثعبان آرام باشد و از خواب‌بیننده دوری کند، نشانه‌ی امنیت از گزند بزرگان است و اگر به خانه‌ی او درآید، دشمنی نیرومند در کار او دخالت می‌کند. در این روایت آمده است که اگر کسی ثعبان را مهار کند یا بر آن چیره شود، به منزلتی بلند می‌رسد و کارهای دشوارش آسان می‌گردد.

در تعبیرنامه‌ی منسوب به دانیال نبی آمده است که دیدن اژدها دلیل بر پادشاهی ستمگر یا دشمنی است که مردم از او بیمناک‌اند. اگر ببینی اژدها از شهری بیرون رفت، آن ستم از مردم آن شهر برداشته می‌شود و اگر ببینی آتش از دهان اژدها برمی‌خیزد، فتنه یا آشوبی در راه است. دانیال کشتن اژدها را نشانه‌ی پیروزی بزرگ و رهایی دیگران به دست خواب‌بیننده دانسته و گفته است چنین کسی در میان مردم بزرگ و نام‌آور می‌شود.

ابراهیم کرمانی می‌گوید ثعبان دشمنی است بزرگ‌تر و سخت‌تر از مار و هر که در خواب ثعبانی سیاه ببیند، با دشمنی کینه‌توز و پرنفوذ روبه‌رو خواهد شد. اگر ببیند ثعبان را گرفت و در دست داشت، به مال و قدرت فراوان می‌رسد و بر کار مردم چیره می‌گردد. به باور او اژدهایی که گنجی را نگهبانی می‌کند، نشانه‌ی مالی است که با رنج و دلیری به دست می‌آید. کرمانی گریختن از ثعبان را نیز به رهایی از گزند بزرگان تعبیر کرده است.

منوچهر مطیعی تهرانی می‌گوید اژدها در خواب ما ایرانیان بیش از آنکه از کتاب‌های تعبیر آمده باشد، از شاهنامه و قصه‌های مادربزرگ‌ها آمده است. به نظر او اژدها یعنی مشکلی که بزرگ‌تر از توان ما به نظر می‌رسد. اگر در خواب از اژدها گریختید، هنوز آماده‌ی رویارویی نیستید و اگر مثل رستم با آن جنگیدید و پیروز شدید، خیالتان آسوده باشد که از گرفتاری بزرگی می‌گذرید و دستتان به مال و آبرو می‌رسد.

از دید یونگ، اژدها از نیرومندترین کهن‌الگوهای ناخودآگاه جمعی است؛ نگهبان گنجی دست‌نیافتنی که قهرمان باید با او بجنگد. این نبرد تصویری از رویارویی با سایه و نیروهای تاریک روان است که بدون آن فرایند فردیت کامل نمی‌شود. یونگ اژدها را گاه نماد جنبه‌ی بلعنده‌ی کهن‌الگوی مادر نیز می‌دانست، یعنی کششی که ما را از رشد و استقلال بازمی‌دارد. پیروزی بر اژدها در خواب، نشانه‌ی رسیدن به نیرویی است که پیش‌تر در ترس پنهان شده بود.

فروید موجودات هولناک و بزرگ در خواب را بازتاب ترس‌ها و امیال سرکوب‌شده‌ای می‌دانست که در بیداری توان روبه‌رو شدن با آن‌ها را نداریم. اژدها می‌تواند نماد قدرتی سخت‌گیر، مانند پدر یا مرجعی بیرونی، باشد که در کودکی بیم و احترام را با هم برانگیخته است. فرار از اژدها ممکن است کشمکش میان میل به استقلال و احساس گناه را نشان دهد. فروید پیشنهاد می‌کرد پرسیده شود این قدرت سهمگین در زندگی بیداری جای کدام چهره یا ترس نشسته است.

لوک اویتنهاو برای اژدها معناهای کوتاه و کاربردی آورده است: دیدن اژدها یعنی برخورد با فردی پرنفوذ که باید با احتیاط با او رفتار کرد؛ کشتن اژدها نشانه‌ی پیروزی بر موانع بزرگ و موفقیتی چشمگیر است؛ فرار از اژدها هشداری برای پرهیز از رویارویی شتاب‌زده است؛ و اژدهای آتش‌افکن خبر از خشمی می‌دهد که باید مهار شود. او سوار شدن بر اژدها را نیز نشانه‌ی جاه‌طلبی و رسیدن به مقام می‌داند.