تعبیر خواب چاه

ابن سیرین می‌گوید چاه در خواب بر مال و روزی یا بر کسی دلالت دارد که کارهای مردم به دست او سامان می‌گیرد. اگر کسی ببیند از چاهی آب زلال کشید، از راهی حلال به مال و نعمت می‌رسد و اگر آب تیره باشد، روزی‌اش با زحمت و رنج همراه است. به گفته‌ی او افتادن در چاه نشانه‌ی گرفتار شدن در نیرنگ یا تنگنایی است، اما هر که از چاه بیرون آید، همچون یوسف از غم رها می‌شود و به جاه و منزلت می‌رسد.

امام صادق (ع) فرموده‌اند دیدن چاه در خواب بر شش وجه است: زن، مرد کاردان، مال، معیشت، فریب و زندان. اگر کسی ببیند چاهی تازه کند و به آب رسید، کارش رونق می‌گیرد و اگر مجرد باشد، به ازدواجی نیک نزدیک می‌شود. اگر ببیند در چاهی تاریک گرفتار است، باید از نیرنگ بدخواهان برحذر باشد. در این روایت آمده است که چاه پرآبی که مردم از آن بهره می‌برند، نشانه‌ی خیری است که از خواب‌بیننده به دیگران می‌رسد.

در تعبیرنامه‌ی منسوب به دانیال نبی آمده است که چاه دلیل بر کاری است که ژرفای آن پیدا نیست و باید با تدبیر وارد آن شد. اگر ببینی آب چاه بالا آمد تا لب آن، روزی‌ات افزون می‌شود و اگر آب فرو رفت یا چاه خشکید، از کاستی در مال یا کار خبر می‌دهد. دانیال بیرون آمدن از چاه را به رهایی از اندوه و زندان تعبیر کرده و کسی را که دیگری را در چاه می‌اندازد، به نیرنگ‌بازی که سرانجام رسوا می‌شود.

ابراهیم کرمانی می‌گوید چاه آب نشانه‌ی مردی توانگر و دست‌ودل‌باز است که مردم از او بهره می‌برند. اگر کسی ببیند از چاه آب نوشید و سیراب شد، به اندازه‌ی آن سیرابی از آن مرد سود می‌برد. به باور او کندن چاه در خانه، دلیل بر روزی پایدار و آسایش اهل خانه است. کرمانی چاه خشک و ویران را نشانه‌ی کاری بی‌حاصل یا تکیه بر کسی دانسته که از عهده‌ی یاری برنمی‌آید.

منوچهر مطیعی تهرانی می‌گوید خواب چاه را باید از روی آب آن شناخت. به نظر او اگر در خواب از چاه آب زلال کشیدید، یعنی دستتان به روزی و آرامش می‌رسد و نگران نباشید. اما اگر در چاه افتادید و ته آن تاریک بود، شاید کسی برایتان دامی گسترده یا خودتان در فکر و خیالی تنگ گرفتار شده‌اید. مطیعی یادآوری می‌کند که یوسف هم از چاه شروع کرد و به عزت رسید؛ پس هیچ چاهی پایان راه نیست.

از دید یونگ، چاه یکی از کهن‌الگوهای زنانه و نماد راه یافتن به ژرفای ناخودآگاه است. فرو رفتن در چاه سفری به درون است که در آن فرد با سایه، خاطره‌های فراموش‌شده و نیروهای پنهان روان روبه‌رو می‌شود. آبی که از ته چاه برمی‌آید، تصویری از خرد و انرژی حیاتی است که از این ژرفا به خودآگاه می‌رسد. یونگ چنین خوابی را اغلب نشانه‌ی آغاز مرحله‌ای تازه در فرایند فردیت می‌دانست.

فروید چاه و فضاهای ژرف را از نمادهای زنانه و نیز از تصویرهای خاطره‌های دوران کودکی می‌دانست که در لایه‌های زیرین ذهن پنهان مانده‌اند. به باور او ترس از افتادن در چاه می‌تواند بازتاب اضطراب از روبه‌رو شدن با خواسته‌ها یا خاطره‌هایی باشد که ذهن آن‌ها را سرکوب کرده است. آب کشیدن از چاه نیز در این نگاه، کوششی است برای بیرون آوردن احساسات پنهان و پذیرفتن آن‌ها در زندگی بیداری.

لوک اویتنهاو برای چاه معناهای کوتاهی آورده است: آب کشیدن از چاه زلال یعنی برآورده شدن آرزوها؛ افتادن در چاه هشداری برای پرهیز از شتاب‌زدگی در کارها؛ چاه خشک نشانه‌ی ناامیدی موقت یا از دست رفتن فرصتی است؛ و کندن چاه یعنی کار کردن در شرایطی که سرانجام به سود شما تمام می‌شود. او دیدن چاه سرریز را نیز خبر از گشایش مالی می‌داند.