تعبیر خواب زندان

ابن سیرین می‌گوید زندان در خواب غم و اندوه است و گاه به گور نیز تعبیر شده، زیرا هر دو جای تنگی و جدایی از مردم‌اند. اگر کسی ببیند در زندانی ناشناس افتاد، به گرفتاری‌ای دچار می‌شود که سبب آن را نمی‌داند و اگر زندان آشنا باشد، رنجش از همان جا یا همان کسان است. به گفته‌ی او بیرون آمدن از زندان، رهایی از غم و بازگشت آسایش است و دیدن زندانی که درش گشوده شد، نشانه‌ی گشایش در کار.

امام صادق (ع) فرموده‌اند دیدن زندان در خواب بر پنج وجه است: غم، بیماری، فرمانبرداری از بزرگی، دوری از گناه و گشایش پس از سختی. اگر کسی ببیند به حق زندانی شد، از کاری ناروا بازداشته می‌شود و این بازداشتن به خیر اوست. اما اگر ببیند بی‌گناه به زندان افتاد، پس از مدتی صبر، آبرو و جایگاهش بازمی‌گردد. در این روایت آمده است که آزاد شدن از زندان به دست کسی، نشانه‌ی یاری‌رسانی او در بیداری است.

در تعبیرنامه‌ی منسوب به دانیال نبی آمده است که دیدن زندان دلیل بر تنگی معیشت و درماندگی در کاری است. اگر ببینی در زندان بسته شد و راه بیرون نداشتی، کارت مدتی به تأخیر می‌افتد؛ و اگر ببینی دیوار زندان فروریخت، گرفتاری‌ات به یکباره برطرف می‌شود. دانیال زندانبان را به کسی تعبیر کرده که بر کار خواب‌بیننده نظارت دارد و نیکی یا سختی‌اش به رفتار همان زندانبان در خواب بستگی دارد.

ابراهیم کرمانی می‌گوید هر که در خواب ببیند او را به زندان بردند و در بند کردند، در کار دین و دنیا محکم‌تر می‌شود، زیرا بند در خواب گاه به پایداری تعبیر شده است. اما اگر زندان تاریک و تنگ باشد، غمی سنگین بر دلش می‌نشیند. به باور او زندانی شدن در خانه‌ی خود، نشانه‌ی گرفتاری خانوادگی است و فرار پنهانی از زندان، به رهایی از تعهدی ناخواسته تعبیر می‌شود که شاید بی‌دردسر نباشد.

منوچهر مطیعی تهرانی می‌گوید خواب زندان بیشتر از آنکه خبر از گرفتاری قانونی بدهد، حال دل ما را نشان می‌دهد. اگر این روزها احساس می‌کنید کار، رابطه یا مسئولیتی دست‌وپایتان را بسته، دیدن زندان طبیعی است. به نظر مطیعی زندانی که در آن آرام بودید، یعنی با شرایط کنار آمده‌اید و به زودی راهی باز می‌شود؛ اما زندان تاریک و پرهراس یادآوری می‌کند که باید برای رهایی از آن تنگنا کاری بکنید، نه اینکه فقط صبر کنید.

یونگ زندان را نمادی از بخش‌هایی از روان می‌دانست که در قالب‌های تنگ و تحمیلی گرفتار شده‌اند. گاهی این زندان همان نقابی است که برای پذیرفته شدن در جامعه به چهره زده‌ایم و دیگر نمی‌توانیم از آن بیرون بیاییم. زندانبان در این خواب‌ها می‌تواند چهره‌ی سایه یا صدای سخت‌گیر درونی باشد. از نگاه یونگ، رهایی از زندان در خواب گامی در مسیر فردیت است؛ یعنی شکستن محدودیتی که خودمان ساخته‌ایم.

فروید خواب زندان را به احساس گناه و سانسور درونی پیوند می‌داد؛ گویی ذهن خفته برای خواسته‌ای که در بیداری ناپسند شمرده‌ایم، خود را تنبیه می‌کند. به باور او دیوارهای زندان تصویری از سرکوب امیال است و هرچه خواب‌بیننده بیشتر خود را سرزنش کند، زندان تنگ‌تر دیده می‌شود. فروید پیشنهاد می‌کرد به جای ترس، پرسیده شود کدام خواسته یا خاطره پشت این دیوارها حبس شده است.

لوک اویتنهاو برای زندان معناهای کوتاه و کاربردی آورده است: دیدن زندان یعنی دوره‌ای از محدودیت که کوتاه خواهد بود؛ زندانی شدن خود نشانه‌ی گرفتاری در کاری است که با دقت می‌توان از آن رهید؛ آزاد شدن از زندان خبر از شادی و موفقیت می‌دهد؛ و دیدن زندانیان دیگر یعنی کسی از شما یاری خواهد خواست. او فرار از زندان را نشانه‌ی پیروزی بر سختی‌ها می‌داند.