تعبیر خواب قطار

در روزگار ابن سیرین قطار وجود نداشت، اما معبرانی که بر پایه‌ی روش او تعبیر می‌کنند، قطار را با کاروان و قافله قیاس کرده‌اند. ابن سیرین می‌گوید دیدن کاروانی که به راه افتاده، دلیل بر روزی و خبری است که از راه می‌رسد و همراه شدن با کاروان نشانه‌ی سفر و همنشینی با مردمانی نیک است. بر همین پایه، سوار شدن بر قطار به سفری سودمند و جا ماندن از آن به از دست رفتن فرصتی تعبیر می‌شود که باید برای جبرانش کوشید.

در روایت‌های منسوب به امام صادق (ع) سخنی مستقیم از قطار نیست، اما ایشان در تعبیر قافله و سفر فرموده‌اند دیدن کاروان بر سه وجه است: سفر، مال و یافتن یاران. معبران با تکیه بر این روایت، قطاری را که با آرامش و نظم حرکت می‌کند به کاری تعبیر می‌کنند که با یاری جمع به سرانجام می‌رسد. اگر قطار بار فراوان داشته باشد، نشانه‌ی برکت و روزی است و اگر خالی باشد، از کاری خبر می‌دهد که هنوز آغاز نشده است.

در تعبیرنامه‌ی منسوب به دانیال نبی، رفتن در راهی دراز و هموار نشانه‌ی عمر طولانی و کار به سامان است. معبرانی که قطار را با این تعبیر سنجیده‌اند، می‌گویند حرکت قطار بر ریل یعنی زندگی خواب‌بیننده در مسیری مشخص و درست پیش می‌رود. اگر قطار بایستد یا از راه بازماند، کارها چندی دچار وقفه می‌شود و اگر دوباره به حرکت درآید، گشایش پس از انتظار است. رسیدن قطار به ایستگاه نیز به رسیدن به مراد تعبیر شده است.

ابراهیم کرمانی در تعبیر مرکب و وسیله‌ی سفر می‌گوید هر مرکبی که خواب‌بیننده را با آرامش به مقصد برساند، دلیل بر عزت و بهره‌مندی است. بر این اساس قطار، مرکبی نیرومند و پرظرفیت، نشانه‌ی کاری بزرگ است که چندین نفر در آن شریک‌اند. اگر خواب‌بیننده راننده‌ی قطار باشد، به ریاست و تدبیر کار جمعی می‌رسد. کرمانی خارج شدن مرکب از راه را به خطایی در تصمیم یا شتاب در کار تعبیر کرده است که باید اصلاح شود.

منوچهر مطیعی تهرانی که درباره‌ی نمادهای تازه‌ی زندگی شهری نیز سخن گفته، قطار را یادآور نظم و برنامه‌ریزی می‌داند. او می‌گوید اگر در خواب به موقع سوار قطار شدید، در بیداری هم کارهایتان سر وقت انجام می‌شود و نگرانی بی‌جاست. به نظر مطیعی جا ماندن از قطار معمولاً بازتاب نگرانی از دست دادن فرصت است، اما همان‌طور که قطار بعدی همیشه می‌آید، فرصت‌های تازه هم در زندگی کم نیستند.

از دید یونگ، قطار نماد زندگی جمعی و مسیرهای از پیش تعیین‌شده‌ای است که جامعه پیش پای ما می‌گذارد. ریل‌ها نشان می‌دهند تا چه اندازه زندگی‌مان بر پایه‌ی قواعد و انتظارات دیگران جریان دارد. اگر در خواب نمی‌توانید از قطار پیاده شوید، شاید احساس می‌کنید در مسیری گرفتار شده‌اید که خودتان برنگزیده‌اید. یونگ چنین خواب‌هایی را دعوتی به فردیت می‌دانست؛ یعنی یافتن راه شخصی در کنار همراهی با جمع.

فروید وسایل سفر مانند قطار را با گذر زمان، اضطراب جدایی و آرزوهای پنهان پیوند می‌داد. به باور او ترس از جا ماندن از قطار، بازتاب نگرانی از دست دادن فرصت‌ها یا ترس از تنها ماندن است. گاهی نیز سفر با قطار در خواب، میل به دور شدن از موقعیتی ناخوشایند یا رابطه‌ای دشوار را نشان می‌دهد. فروید تأکید داشت که جزئیات خواب، مانند همسفران و مقصد، کلید فهم خواسته‌ای است که ذهن در بیداری سرکوب کرده است.

لوک اویتنهاو برای قطار تعبیرهای ساده‌ای آورده است: دیدن قطار در حال حرکت یعنی سفری که به زودی پیش می‌آید؛ سوار شدن بر قطار نشانه‌ی پیشرفت در کار است؛ جا ماندن از قطار خبر از فرصتی می‌دهد که باید بیشتر قدرش را بدانید؛ و قطاری که از ریل خارج شود، هشداری برای پرهیز از تصمیم‌های عجولانه است. او ایستادن در ایستگاه را نیز نشانه‌ی انتظاری می‌داند که به زودی به پایان می‌رسد.