تعبیر خواب هواپیما

در کتاب ابن سیرین طبعاً از هواپیما سخنی نیست، اما معبران با قیاس به گفته‌های او درباره‌ی پرواز و مرکب، آن را تعبیر کرده‌اند. ابن سیرین می‌گوید هر که ببیند میان آسمان و زمین پرواز می‌کند، سفری در پیش دارد و اگر به آسانی و بی‌بیم پرواز کند، به جاه و مقام می‌رسد. بر همین پایه، سوار شدن بر هواپیما نشانه‌ی سفر، ترفیع و رسیدن به مراد است. او فرود آمدن از بلندی به زمین هموار را نیز به بازگشت سلامت از سفر و آرام گرفتن کار تعبیر کرده است.

در روایت‌های منسوب به امام صادق (ع) نیز نامی از هواپیما نیست، اما تعبیرگزاران با تکیه بر آنچه درباره‌ی پرواز و سفر آمده، این خواب را بر چند وجه دانسته‌اند: سفر، دگرگونی حال، بلندی جاه، رسیدن به حاجت و گاه بیم و نگرانی. در این روایت‌ها پرواز به سوی آسمان با آرامش، نشانه‌ی برآمدن کار و نزدیکی به خیر است. اگر هواپیما فرود آید و خواب‌بیننده سالم به مقصد برسد، کاری که در پیش دارد به خوبی و سلامت به پایان می‌رسد.

در تعبیرنامه‌ی منسوب به دانیال نبی، مرکب‌های بلند و تندرو به شتاب در کار و دگرگونی سریع احوال تعبیر شده‌اند و معبران امروزی هواپیما را در همین شمار قرار داده‌اند. بر این پایه، دیدن هواپیمایی که در آسمان می‌گذرد، خبری است که از راه دور می‌رسد. اگر ببیند هواپیما نزدیک خانه‌اش فرود آمد، مهمانی یا مسافری از دیار دور به خانه‌اش وارد می‌شود. دانیال بلندی بی‌اندازه و بی‌مقصد را نیز هشداری درباره‌ی غرور و شتاب‌زدگی دانسته است.

ابراهیم کرمانی درباره‌ی پرواز می‌گوید هر که در خواب ببیند با مرکبی به هوا رفت، اگر بازگشت، به جاهی می‌رسد و اگر بازنگشت، کارش به درازا می‌کشد. معبران معاصر همین سخن را درباره‌ی هواپیما به کار برده‌اند و سفر هوایی با فرود آرام را نشانه‌ی کامیابی در کار و بازگشت با دست پر دانسته‌اند. به باور این گروه، هواپیمای بزرگ و پرمسافر نشانه‌ی کاری گروهی است که سود آن به جمع می‌رسد و خلبان بودن در خواب نشانه‌ی ریاست و مدیریت است.

منوچهر مطیعی تهرانی که به نمادهای امروزی هم پرداخته است، می‌گوید هواپیما در خواب یعنی شتاب و بلندپروازی. به نظر او اگر در خواب سوار هواپیما شدید و راحت نشستید، کارهایتان سریع‌تر از انتظار پیش می‌رود و شاید سفری خوش در پیش باشد. مطیعی درباره‌ی خواب سقوط هواپیما با لحنی آرام می‌گوید نگران نباشید؛ این خواب بیشتر نشان می‌دهد که نگران نتیجه‌ی کاری هستید یا بار زیادی روی دوشتان گذاشته‌اید و باید کمی از سرعت خود بکاهید.

از دید یونگ، پرواز و بلند شدن از زمین تصویری کهن‌الگویی از میل روان به فراتر رفتن از محدودیت‌ها و دیدن زندگی از زاویه‌ای بالاتر است. هواپیما در این نگاه وسیله‌ای است که خودآگاه برای رسیدن به هدف‌های بلند ساخته است. اگر پرواز آرام باشد، روان شما در مسیر فردیت به تعادل رسیده است؛ اما سقوط می‌تواند هشداری از سوی ناخودآگاه باشد که بیش از اندازه از واقعیت و زمین فاصله گرفته‌اید و باید به ریشه‌های خود بازگردید.

فروید خواب‌های پرواز را اغلب با احساس رهایی، شور و برآورده شدن آرزوهایی پیوند می‌داد که در بیداری سرکوب شده‌اند. هواپیما در این نگاه می‌تواند بازتاب میل به گریز از محدودیت‌های روزمره یا رسیدن به جایگاهی باشد که خواب‌بیننده در دل آرزو می‌کند. خواب سقوط یا جا ماندن از پرواز، بیانگر اضطراب از شکست و ترس از دست دادن کنترل است. فروید پیشنهاد می‌کرد بپرسیم کدام خواسته‌ی پنهان ما را به این سفر خیالی فراخوانده است.

لوک اویتنهاو در فرهنگ خواب خود برای پرواز و سفر معناهای کوتاهی آورده که معبران امروزی درباره‌ی هواپیما به کار می‌برند: دیدن هواپیما در آسمان یعنی خبری از راه دور؛ سوار شدن بر هواپیما نشانه‌ی پیشرفت سریع و آینده‌ای روشن است؛ فرود آرام یعنی پایان خوش یک کار؛ و از دست دادن پرواز هشداری است برای مدیریت بهتر وقت. او سقوط را نشانه‌ی برنامه‌ای می‌داند که باید با احتیاط بیشتر دنبال شود.