پرش به محتوای اصلی
خواب‌نامه

دیوان حافظ · غزل ۳۳۳

فال حافظ غزل ۳۳۳: نماز شام غریبان چو گریه آغازم

مضمون: غربت و دلتنگی وطن

نماز شام غریبان چو گریه آغازم

به مویه‌های غریبانه قصه پردازم

به یاد یار و دیار آنچنان بگریم زار

که از جهان ره و رسم سفر براندازم

من از دیار حبیبم نه از بلاد غریب

مهیمنا به رفیقان خود رسان بازم

◆ بیت شاهد فال

خدای را مددی ای رفیق ره تا من

به کوی میکده دیگر علم برافرازم

خرد ز پیری من کی حساب برگیرد؟

که باز با صنمی طفل عشق می‌بازم

بجز صبا و شمالم نمی‌شناسد کس

عزیز من که بجز باد نیست دم‌سازم

هوای منزل یار آب زندگانی ماست

صبا بیار نسیمی ز خاک شیرازم

سرشکم آمد و عیبم بگفت روی به روی

شکایت از که کنم؟ خانگی‌ست غمازم

ز چنگ زهره شنیدم که صبح‌دم می‌گفت

غلام حافظ خوش‌لهجه خوش‌آوازم

شنیدن ۱۱ خوانش این غزل در گنجور

معنی واژه‌های دشوار

نماز شام غریبان
هنگام غروب که دل غریبان بیش از همیشه می‌گیرد
مویه
زاری و ناله سوگوارانه
بلاد
شهرها، سرزمین‌ها
مهیمن
نگهبان و چیره؛ از نام‌های خدا
علم برافراختن
پرچم برافراشتن؛ کنایه از آشکار شدن و پیروزی
دمساز
همدم، هم‌نفس
غماز
سخن‌چین، فاش‌کننده راز
زهره
ستاره ناهید که در ادب، خنیاگر فلک است

تفسیر فال

ای صاحب فال، این غزل از دلتنگ‌ترین سروده‌های حافظ است؛ از غریبی که در نماز شام غریبان گریه آغاز می‌کند و با مویه‌های غریبانه قصه می‌پردازد. او چنان به یاد یار و دیار می‌گرید که می‌خواهد رسم سفر را از جهان براندازد. شاید تو نیز این روزها از جایی، کسی یا حالی که دوستش داشتی دور افتاده‌ای و دلت هوای بازگشت دارد. بیت شاهد فال تو دعایی روشن است: من از دیار حبیبم نه از سرزمین بیگانه؛ ای خدای نگهبان، مرا دوباره به رفیقانم برسان. این دعا نشان می‌دهد که جای تو جایی است که دلت در آن آرام می‌گیرد و راه بازگشت بسته نیست. حافظ می‌گوید جز باد صبا و شمال کسی او را نمی‌شناسد و تنها باد دمساز اوست؛ اما هوای منزل یار را آب زندگانی می‌داند. پس دلتنگی تو نشانه زنده بودن پیوندهایت است. فال تو می‌گوید با همت و یاری رفیقی همراه، بار دیگر علم شادی را در کوی آرزو برمی‌افرازی.

راهنمایی برای نیت شما

دلتنگی‌ات را پنهان نکن و آن را نشانه ضعف ندان. با عزیزانی که از آنها دوری تماس بگیر، حتی با پیامی کوتاه. اگر بازگشت ممکن است، برایش برنامه بریز و اگر نیست، در همین جا دوستانی یکدل پیدا کن. از رفیقی همراه کمک بخواه تا این دوران را سبک‌تر بگذرانی.

گرفتن فال تازه

غزل‌های دیگر برای فال