پرش به محتوای اصلی
خواب‌نامه

دیوان حافظ · غزل ۳۶۴

فال حافظ غزل ۳۶۴: ما بی‌غمان مست دل از دست داده‌ایم

مضمون: داغ دیرین دل

ما بی‌غمان مست دل از دست داده‌ایم

هم‌راز عشق و هم‌نفس جام باده‌ایم

بر ما بسی کمان ملامت کشیده‌اند

تا کار خود ز ابروی جانان گشاده‌ایم

ای گل تو دوش داغ صبوحی کشیده‌ای

ما آن شقایقیم که با داغ زاده‌ایم

پیر مغان ز توبه ما گر ملول شد

گو باده صاف کن که به عذر ایستاده‌ایم

کار از تو می‌رود مددی ای دلیل راه

کانصاف می‌دهیم و ز راه اوفتاده‌ایم

◆ بیت شاهد فال

چون لاله می مبین و قدح در میان کار

این داغ بین که بر دل خونین نهاده‌ایم

گفتی که حافظ این همه رنگ و خیال چیست؟

نقش غلط مبین که همان لوح ساده‌ایم

شنیدن ۱۱ خوانش این غزل در گنجور

معنی واژه‌های دشوار

ملامت
سرزنش، نکوهش
صبوحی
شراب بامدادی
شقایق
لاله سرخ با لکه‌ای سیاه در میان
دلیل راه
راهنما، رهبر راه
انصاف دادن
به حق اعتراف کردن
لوح ساده
صفحه بی‌نقش؛ کنایه از دل پاک و بی‌آلایش

تفسیر فال

ای صاحب فال، حافظ در این غزل از زبان یاران بی‌غم و مستی سخن می‌گوید که دل از دست داده‌اند و همراز عشق شده‌اند. بسیاری کمان ملامت بر آنان کشیده‌اند، اما آنان کار خود را از ابروی جانان گشوده‌اند. تصویری زیبا در این غزل هست: ای گل، تو تنها دیشب داغ صبوحی کشیده‌ای، اما ما آن شقایقیم که با داغ زاده شده‌ایم. یعنی درد عشق برای ما تازه نیست و با جانمان سرشته است. بیت شاهد این فال، درخواستی فروتنانه است: ای راهنمای راه، کار از تو برمی‌آید، مددی کن؛ ما انصاف می‌دهیم که از راه افتاده‌ایم. این بیت از تو می‌خواهد که اشتباه را بپذیری و از کسی که راه را می‌شناسد یاری بخواهی. حافظ همچنین می‌گوید چون لاله به ظاهر می و قدح نگاه نکن، داغی را ببین که بر دل خونین نهاده‌ایم. در پایان، با همه رنگ و خیال، خود را لوحی ساده می‌خواند. اعتراف صادقانه و درخواست کمک، آغاز بازگشت به راه است.

راهنمایی برای نیت شما

اگر احساس می‌کنی از مسیرت دور افتاده‌ای، صادقانه آن را بپذیر و از راهنمایی باتجربه کمک بخواه. پذیرفتن اشتباه نشانه ضعف نیست، آغاز اصلاح است. به سرزنش دیگران زیاد فکر نکن و دل ساده و بی‌ریایت را حفظ کن. یک گام کوچک برای بازگشت، همین امروز بردار.

گرفتن فال تازه

غزل‌های دیگر برای فال