دیوان حافظ · غزل ۳۸۴
فال حافظ غزل ۳۸۴: میسوزم از فراقت روی از جفا بگردان
مضمون: دعا برای گردش بخت
میسوزم از فراقت روی از جفا بگردان
هجران بلای ما شد یا رب بلا بگردان
◆ بیت شاهد فال
مه جلوه مینماید بر سبز خنگ گردون
تا او به سر درآید بر رخش پا بگردان
مرغول را برافشان یعنی به رغم سنبل
گرد چمن بخوری همچون صبا بگردان
یغمای عقل و دین را بیرون خرام سرمست
در سر کلاه بشکن در بر قبا بگردان
ای نور چشم مستان در عین انتظارم
چنگ حزین و جامی بنواز یا بگردان
دوران همینویسد بر عارضش خطی خوش
یا رب نوشته بد از یار ما بگردان
حافظ ز خوبرویان بختت جز این قدر نیست
گر نیستت رضایی حکم قضا بگردان
معنی واژههای دشوار
- فراق
- جدایی، دوری از یار
- جفا
- ستم، بیوفایی و آزار
- سبز خنگ گردون
- اسب سبزرنگ آسمان؛ کنایه از فلک
- رخش
- اسب؛ در اصل نام اسب رستم
- مرغول
- زلف پیچیده و حلقهحلقه
- بخور
- دود خوشبو از سوزاندن عود و مانند آن
- یغما
- غارت، تاراج
- حزین
- اندوهگین، غمناک
تفسیر فال
ای صاحب فال، حافظ این غزل را با سوز فراق آغاز میکند: از دوریات میسوزم، روی از جفا بگردان؛ هجران بلای ما شد، خدایا این بلا را بگردان. ردیف «بگردان» در سراسر غزل تکرار میشود و گویی شاعر از هر چیز میخواهد که دگرگون شود و رو به خوبی بچرخد. او یار را به جلوهگری فرامیخواند تا زلف پیچانش را برافشاند و مانند صبا گرد چمن بخور بگرداند و سرمست بیرون بخرامد. در بیتی دیگر، با چشمی منتظر از نور چشم مستان میخواهد که چنگ اندوهگین را بنوازد یا جامی بگرداند. این فال نشان میدهد که تو در انتظار تغییری هستی و دلت از دوری یا سختی خسته است. حافظ میگوید دوران بر چهره یار خطی خوش مینویسد و دعا میکند هر نوشته بد از یار گردانده شود. بیت پایانی تو را به رضا دعوت میکند، اما در عین حال راه دعا را باز میگذارد. بخت میچرخد و این فال نوید گردش آن را به سوی خیر میدهد.
راهنمایی برای نیت شما
دعا و امید را رها نکن؛ وضعیتی که امروز سنگین به نظر میرسد، میتواند دگرگون شود. در کنار دعا، خودت هم کاری برای تغییر انجام بده: پیامی بفرست، گامی بردار یا عادتی را عوض کن. آنچه در اختیار تو نیست را با رضایت بپذیر تا اندوه انتظار تو را فرسوده نکند.