پرش به محتوای اصلی
خواب‌نامه

دیوان حافظ · غزل ۳۹۶

فال حافظ غزل ۳۹۶: صبح است ساقیا قدحی پرشراب کن

مضمون: برخاستن و غنیمت صبح

صبح است ساقیا قدحی پرشراب کن

دور فلک درنگ ندارد شتاب کن

زان پیش‌تر که عالم فانی شود خراب

ما را ز جام باده گلگون خراب کن

خورشید می ز مشرق ساغر طلوع کرد

گر برگ عیش می‌طلبی ترک خواب کن

◆ بیت شاهد فال

روزی که چرخ از گل ما کوزه‌ها کند

زنهار کاسه سر ما پرشراب کن

ما مرد زهد و توبه و طامات نیستیم

با ما به جام باده صافی خطاب کن

کار صواب باده‌پرستی‌ست حافظا

برخیز و عزم جزم به کار صواب کن

شنیدن ۱۱ خوانش این غزل در گنجور

معنی واژه‌های دشوار

دور فلک
گردش آسمان؛ کنایه از گذر روزگار
فانی
نابودشدنی، ناپایدار
ساغر
جام شراب، پیاله
برگ عیش
ساز و سامان شادی و خوشی
زنهار
هان، البته و به‌هوش باش
طامات
سخنان گزاف و ادعاهای پوچ صوفیانه
صواب
درست، نیک و پسندیده
عزم جزم
اراده قطعی و استوار

تفسیر فال

ای صاحب فال، این غزل با بانگ صبح آغاز می‌شود: صبح است ساقیا، قدحی پر کن، که گردش فلک درنگ ندارد، شتاب کن. حافظ می‌گوید پیش از آنکه این جهان فانی ویران شود، ما را از جام گلگون سرمست کن. بیت شاهد فال تصویری درخشان دارد: خورشید می از مشرق ساغر طلوع کرد؛ اگر ساز و برگ شادی می‌خواهی، خواب را ترک کن. این بیت پیامی روشن برای توست: زمان بیداری و حرکت فرا رسیده است. فرصتی که در انتظارش بودی، چون خورشید صبح طلوع کرده و تنها کسی از آن بهره می‌برد که از خواب غفلت برخیزد. شاعر یادآوری می‌کند روزی چرخ از گل ما کوزه‌ها خواهد ساخت؛ پس امروز را دریاب. او از زهد ریایی و ادعاهای پوچ بیزار است و می‌گوید با ما به زبان صفا سخن بگو. بیت پایانی فرمانی قاطع دارد: برخیز و با عزمی استوار به کار درست روی بیاور. این فال تو را به اقدام فوری و تصمیم محکم فرامی‌خواند.

راهنمایی برای نیت شما

دست از تعلل بردار و همین امروز کاری را که مدت‌هاست در ذهن داری آغاز کن. صبح‌ها را دریاب و برنامه روزت را با انرژی شروع کن. تصمیمت را بگیر و با اراده‌ای محکم پایش بایست. از ادعاهای بزرگ و بی‌عمل پرهیز کن و به جای حرف، با کار و صداقت نشان بده که چه می‌خواهی.

گرفتن فال تازه

غزل‌های دیگر برای فال