دیوان حافظ · غزل ۳۹۷
فال حافظ غزل ۳۹۷: ز در در آ و شبستان ما منور کن
مضمون: دعوت به روشنایی
ز در در آ و شبستان ما منور کن
هوای مجلس روحانیان معطر کن
◆ بیت شاهد فال
اگر فقیه نصیحت کند که عشق مباز
پیالهای بدهش گو دماغ را تر کن
به چشم و ابروی جانان سپردهام دل و جان
بیا بیا و تماشای طاق و منظر کن
ستاره شب هجران نمیفشاند نور
به بام قصر برآ و چراغ مه بر کن
بگو به خازن جنت که خاک این مجلس
به تحفه بر سوی فردوس و عود مجمر کن
از این مزوجه و خرقه نیک در تنگم
به یک کرشمه صوفیوشم قلندر کن
چو شاهدان چمن زیردست حسن تواند
کرشمه بر سمن و جلوه بر صنوبر کن
فضول نفس حکایت بسی کند ساقی
تو کار خود مده از دست و می به ساغر کن
حجاب دیده ادراک شد شعاع جمال
بیا و خرگه خورشید را منور کن
طمع به قند وصال تو حد ما نبود
حوالتم به لب لعل همچو شکر کن
لب پیاله ببوس آنگهی به مستان ده
بدین دقیقه دماغ معاشران تر کن
پس از ملازمت عیش و عشق مهرویان
ز کارها که کنی شعر حافظ از بر کن
معنی واژههای دشوار
- شبستان
- خوابگاه، سرای شبانه
- منور
- روشن، نورانی
- روحانیان
- فرشتگان و ارواح پاک
- خازن جنت
- نگهبان و خزانهدار بهشت، رضوان
- مجمر
- آتشدان، ظرف سوزاندن عود و بخور
- قلندر
- درویش آزاده و بیقید به آداب ظاهری
- خرگه
- خیمه بزرگ، سراپرده
- از بر کردن
- حفظ کردن، به خاطر سپردن
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل دعوتی گرم و روشن است. حافظ از یار میخواهد از در درآید و شبستان تاریک را روشن کند و هوای مجلس روحانیان را خوشبو سازد. او میگوید ستاره در شب هجران نوری نمیافشاند؛ بر بام قصر بیا و چراغ ماه را برافروز. این تصویر زیبا یعنی در تاریکیهای زندگی، گاهی حضور یک نفر یا یک امید کافی است تا همهجا روشن شود. شاعر از خرقه و ظاهرسازی دلتنگ است و از یار میخواهد با یک کرشمه او را از صوفینمایی به آزادگی قلندرانه برساند. بیت دیگری نیز پندی ظریف دارد: نفس فضول حکایت بسیار میگوید، اما تو کار خود را از دست مده. یعنی میان وسوسهها و حرفهای بیهوده، به آنچه درست است بپرداز. این فال نوید میدهد که روشنایی در راه است؛ مهمانی خوشقدم، خبری دلگرمکننده یا گشایشی که شبهای دراز انتظار را به پایان میبرد. دلت را آماده پذیرایی کن، که شبستانت بهزودی روشن میشود.
راهنمایی برای نیت شما
خانه دل و زندگیات را برای خبرها و آدمهای خوب آماده کن؛ در را به روی دوستی و امید باز بگذار. به صداهای درونی که مدام بهانه میآورند و تو را از کار بازمیدارند اعتنا نکن و کار اصلیات را پیش ببر. از ظاهرسازی دست بردار و با صداقت و سادگی، شادی را به جمع خود بیاور.