دیوان حافظ · غزل ۳۹۸
فال حافظ غزل ۳۹۸: ای نور چشم من سخنی هست گوش کن
مضمون: گوش سپردن به پند
ای نور چشم من سخنی هست گوش کن
چون ساغرت پر است بنوشان و نوش کن
در راه عشق وسوسه اهرمن بسیست
پیش آی و گوش دل به پیام سروش کن
برگ نوا تبه شد و ساز طرب نماند
ای چنگ ناله برکش و ای دف خروش کن
تسبیح و خرقه لذت مستی نبخشدت
همت در این عمل طلب از میفروش کن
پیران سخن ز تجربه گویند گفتمت
هان ای پسر که پیر شوی پند گوش کن
◆ بیت شاهد فال
بر هوشمند سلسله ننهاد دست عشق
خواهی که زلف یار کشی ترک هوش کن
با دوستان مضایقه در عمر و مال نیست
صد جان فدای یار نصیحت نیوش کن
ساقی که جامت از می صافی تهی مباد
چشم عنایتی به من دردنوش کن
سرمست در قبای زرافشان چو بگذری
یک بوسه نذر حافظ پشمینهپوش کن
معنی واژههای دشوار
- سروش
- فرشته پیامآور، پیک غیبی
- اهرمن
- دیو، مظهر بدی و وسوسه
- برگ نوا
- ساز و سامان، توشه و دارایی
- تبه
- تباه، نابود
- سلسله
- زنجیر؛ کنایه از زلف
- مضایقه
- دریغ کردن، تنگ گرفتن
- نصیحتنیوش
- پندپذیر، کسی که به نصیحت گوش میدهد
- پشمینهپوش
- صوفی و درویشی که جامه پشمین میپوشد
تفسیر فال
ای صاحب فال، حافظ در این غزل با مهربانی تو را نور چشم خود میخواند و میگوید سخنی هست، گوش کن. او یادآوری میکند که در راه عشق وسوسههای اهرمن بسیار است و باید گوش دل را به پیام سروش سپرد. ساز طرب از نوا افتاده و شاعر از چنگ و دف میخواهد که دوباره بخروشند و شادی را بازگردانند. بیت شاهد فال پندی ارزشمند است: پیران از تجربه سخن میگویند؛ هان ای پسر، پند گوش کن تا پیر شوی. یعنی اگر میخواهی به پختگی و کامیابی برسی، تجربه دیگران را جدی بگیر. این فال به تو میگوید در موقعیتی هستی که شنیدن یک نصیحت درست میتواند مسیرت را تغییر دهد. شاید کسی باتجربه در کنارت سخنی گفته که هنوز به آن نیندیشیدهای. حافظ همچنین میگوید با دوستان در عمر و مال نباید تنگ گرفت و برای رسیدن به عشق باید از حسابگری خشک گذشت. با دلی گشاده و گوشی شنوا، راهت روشنتر میشود.
راهنمایی برای نیت شما
پیش از تصمیم مهمت با کسی که این راه را رفته است مشورت کن و حرفش را با دقت بشنو. میان صدای وسوسه و صدای وجدان فرق بگذار و دومی را دنبال کن. با دوستان و نزدیکانت بخشنده باش و در محبت حسابگری نکن. اگر شادی از زندگیات رفته، با کاری کوچک آن را دوباره دعوت کن.