دیوان حافظ · غزل ۲۶
فال حافظ غزل ۲۶: زلفآشفته و خویکرده و خندانلب و مست
مضمون: دیدار ناگهانی یار
زلفآشفته و خویکرده و خندانلب و مست
پیرهنچاک و غزلخوان و صراحی در دست
نرگسش عربدهجوی و لبش افسوسکنان
نیم شب دوش به بالین من آمد بنشست
◆ بیت شاهد فال
سر فرا گوش من آورد به آواز حزین
گفت ای عاشق دیرینه من خوابت هست؟
عاشقی را که چنین باده شبگیر دهند
کافر عشق بود گر نشود باده پرست
برو ای زاهد و بر دردکشان خرده مگیر
که ندادند جز این تحفه به ما روز الست
آن چه او ریخت به پیمانه ما نوشیدیم
اگر از خمر بهشت است وگر باده مست
خنده جام می و زلف گرهگیر نگار
ای بسا توبه که چون توبه حافظ بشکست
معنی واژههای دشوار
- خویکرده
- عرقکرده
- صراحی
- تنگ شراب، ظرف گردندراز باده
- عربدهجوی
- ستیزهگر، پرخاشجو
- آواز حزین
- صدای غمگین و سوزناک
- باده شبگیر
- شراب سحرگاهی
- دردکشان
- نوشندگان درد شراب؛ رندان و عاشقان
- روز الست
- روز ازل و پیمان آدمیان با خدا
- گرهگیر
- پرپیچ و تاب و گرهخورده
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل تصویری زنده از آمدن ناگهانی محبوب است: نیمهشب، با زلف آشفته و لب خندان و غزلخوان، به بالین عاشق میآید و در گوشش میپرسد: ای عاشق دیرینه، خوابت هست؟ فال تو بشارت میدهد که آنچه دیرزمانی انتظارش را کشیدهای، شاید زودتر و غیرمنتظرهتر از آنچه فکر میکنی از در درآید. محبتی که گمان میکردی فراموش شده، هنوز زنده است و تو را به نام میخواند. حافظ به زاهد خردهگیر میگوید بر دردکشان عیب مگیر، چرا که سهم هر کس در روز الست تعیین شده است؛ یعنی به داوری دیگران درباره احساست چندان اعتنا نکن. او میگوید هرچه در پیمانه ما ریختند نوشیدیم؛ پس آنچه سهم توست را با رضایت بپذیر. در آینده نزدیک، اگر بیدار و آماده باشی، این دیدار یا خبر خوش را درمییابی؛ مراقب باش که از سر غرور یا تردید، این لحظه را از دست ندهی.
راهنمایی برای نیت شما
دلت را بیدار نگه دار و نشانههای محبت را نادیده نگیر. اگر کسی پس از مدتی دوباره سراغت را گرفت، با گشادهرویی پاسخ بده. حرف و قضاوت اطرافیان را معیار احساس خود قرار نده، اما با شتاب هم تصمیم نگیر. آنچه سهم توست را با سپاس بپذیر و برای آن آماده باش.