دیوان حافظ · غزل ۴۶۹
فال حافظ غزل ۴۶۹: أتت روائح رند الحمی و زاد غرامی
مضمون: نوید پایان فراق
أتت روائح رند الحمی و زاد غرامی
فدای خاک در دوست باد جان گرامی
پیام دوست شنیدن سعادت است و سلامت
من المبلغ عنی إلی سعاد سلامی؟
بیا به شام غریبان و آب دیده من بین
به سان باده صافی در آبگینه شامی
إذا تغرد عن ذی الأراک طائر خیر
فلا تفرد عن روضها أنین حمامی
بسی نماند که روز فراق یار سر آید
رأیت من هضبات الحمی قباب خیام
◆ بیت شاهد فال
خوشا دمی که درآیی و گویمت به سلامت
قدمت خیر قدوم نزلت خیر مقام
بعدت منک و قد صرت ذائباً کهلال
اگر چه روی چو ماهت ندیدهام به تمامی
و إن دعیت بخلد و صرت ناقض عهد
فما تطیب نفسی و ما استطاب منامی
امید هست که زودت به بخت نیک ببینم
تو شاد گشته به فرماندهی و من به غلامی
چو سلک در خوشاب است شعر نغز تو حافظ
که گاه لطف سبق میبرد ز نظم نظامی
معنی واژههای دشوار
- رند الحمی
- گیاه خوشبوی رند در سرزمین حمی؛ نشانه دیار یار
- غرام
- شیفتگی و عشق سوزان
- آبگینه شامی
- شیشه و جام بلورین ساخت شام، شفاف و نامدار
- هضبات
- جمع هضبه؛ تپهها و بلندیها
- قباب خیام
- گنبدهای خیمهها؛ چادرهای منزل یار
- ذائب
- گدازان و کاهیده
- سلک در خوشاب
- رشته مروارید آبدار و درخشان
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل آمیزهای از پارسی و تازی است و از دلی سخن میگوید که در غربت، بوی گیاهان سرزمین یار را شنیده و شوقش افزون شده است. حافظ میگوید شنیدن پیام دوست خود سعادت و سلامت است و از پیک میپرسد چه کسی سلام او را به سعاد خواهد رساند. او شام غریبان را با اشک چشمش نشانت میدهد، اشکی زلال چون باده صافی در آبگینه شامی. اما بیت شاهد نویدی روشن دارد: چیزی نمانده که روز فراق به سر آید؛ از فراز تپههای حمی، چادرهای منزل یار پیداست. یعنی آنچه دیرزمانی چشمانتظارش بودهای، اکنون از دور نمایان شده است. حافظ خود را از دوری چون هلال باریک و کاسته میبیند، اما امید دارد که به بخت نیک، زود یار را شادمان و فرمانروا ببیند. در روزهای پیش رو، خبری خوش یا دیداری که انتظارش را میکشیدی نزدیک است؛ دلت را آماده کن و وفاداریات را نگه دار، که پاداش صبر در راه است.
راهنمایی برای نیت شما
انتظارت بیحاصل نبوده و نشانههای گشایش کمکم پیدا میشود. در این واپسین فاصله، بیتابی نکن و پیمانی را که بستهای نشکن. اگر پیامی باید بفرستی یا سلامی باید برسانی، درنگ نکن. خانه دلت را برای خوشامد آماده کن تا وقتی آن قدم خیر رسید، با شادی و آرامش پذیرایش باشی.