پرش به محتوای اصلی
خواب‌نامه

دیوان حافظ · غزل ۴۷۸

فال حافظ غزل ۴۷۸: نوش کن جام شراب یک منی

مضمون: گشاده‌دلی و رهایی از خود

نوش کن جام شراب یک منی

تا بدان بیخ غم از دل برکنی

دل گشاده دار چون جام شراب

سر گرفته چند چون خم دنی

◆ بیت شاهد فال

چون ز جام بی‌خودی رطلی کشی

کم زنی از خویشتن لاف منی

سنگسان شو در قدم نی همچو آب

جمله رنگ‌آمیزی و تردامنی

دل به می دربند تا مردانه‌وار

گردن سالوس و تقوا بشکنی

خیز و جهدی کن چو حافظ تا مگر

خویشتن در پای معشوق افکنی

شنیدن ۱۰ خوانش این غزل در گنجور

معنی واژه‌های دشوار

یک‌منی
به اندازه یک من؛ جام بزرگ
خم
خمره بزرگ شراب
دنی
پست و فرومایه
رطل
پیمانه و جام بزرگ شراب
لاف منی
خودستایی و منیت
سنگسان
مانند سنگ، استوار
تردامنی
آلوده‌دامنی؛ گناه‌کاری
سالوس
ریا و فریبکاری

تفسیر فال

ای صاحب فال، این غزل کوتاه دعوتی است به رها کردن غم و خودبینی. حافظ می‌گوید جامی بنوش تا ریشه غم را از دل برکنی. اما بیت شاهد دلیل این دعوت را روشن می‌کند: دل را چون جام شراب گشاده بدار؛ تا کی چون خم پست، سر بسته و گرفته می‌مانی؟ یعنی گرفتگی و درخودماندگی، تو را از شادی و روشنی دور کرده است. حافظ می‌گوید وقتی از جام بی‌خودی بنوشی، از لاف منی و خودپسندی کم می‌کنی. او از تو می‌خواهد در قدم استوار چون سنگ باشی، نه مانند آب که هر رنگی می‌پذیرد و دامنش تر است. در پایان نیز فرامی‌خواند که برخیز و کوششی کن تا خود را در پای معشوق بیفکنی. این فال به تو می‌گوید وقت آن است که دل را باز کنی، از غرور و تردید بگذری و با ثبات قدم برای آنچه دوست داری بکوشی. در روزهای آینده، گشاده‌رویی و پایداری، درهای بسته را برایت می‌گشاید.

راهنمایی برای نیت شما

این روزها اجازه نده دلتنگی تو را در خود فروببرد. با گشاده‌رویی به دیگران نزدیک شو و از خودنمایی و لاف بپرهیز. در تصمیمت ثابت‌قدم باش و با هر بادی رنگ عوض نکن. اگر هدفی عزیز داری، همین امروز برخیز و برایش کوششی واقعی کن؛ فروتنی در برابر آنچه دوستش داری، تو را بزرگ‌تر می‌کند.

گرفتن فال تازه

غزل‌های دیگر برای فال