دیوان حافظ · غزل ۴۷۸
فال حافظ غزل ۴۷۸: نوش کن جام شراب یک منی
مضمون: گشادهدلی و رهایی از خود
نوش کن جام شراب یک منی
تا بدان بیخ غم از دل برکنی
دل گشاده دار چون جام شراب
سر گرفته چند چون خم دنی
◆ بیت شاهد فال
چون ز جام بیخودی رطلی کشی
کم زنی از خویشتن لاف منی
سنگسان شو در قدم نی همچو آب
جمله رنگآمیزی و تردامنی
دل به می دربند تا مردانهوار
گردن سالوس و تقوا بشکنی
خیز و جهدی کن چو حافظ تا مگر
خویشتن در پای معشوق افکنی
معنی واژههای دشوار
- یکمنی
- به اندازه یک من؛ جام بزرگ
- خم
- خمره بزرگ شراب
- دنی
- پست و فرومایه
- رطل
- پیمانه و جام بزرگ شراب
- لاف منی
- خودستایی و منیت
- سنگسان
- مانند سنگ، استوار
- تردامنی
- آلودهدامنی؛ گناهکاری
- سالوس
- ریا و فریبکاری
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل کوتاه دعوتی است به رها کردن غم و خودبینی. حافظ میگوید جامی بنوش تا ریشه غم را از دل برکنی. اما بیت شاهد دلیل این دعوت را روشن میکند: دل را چون جام شراب گشاده بدار؛ تا کی چون خم پست، سر بسته و گرفته میمانی؟ یعنی گرفتگی و درخودماندگی، تو را از شادی و روشنی دور کرده است. حافظ میگوید وقتی از جام بیخودی بنوشی، از لاف منی و خودپسندی کم میکنی. او از تو میخواهد در قدم استوار چون سنگ باشی، نه مانند آب که هر رنگی میپذیرد و دامنش تر است. در پایان نیز فرامیخواند که برخیز و کوششی کن تا خود را در پای معشوق بیفکنی. این فال به تو میگوید وقت آن است که دل را باز کنی، از غرور و تردید بگذری و با ثبات قدم برای آنچه دوست داری بکوشی. در روزهای آینده، گشادهرویی و پایداری، درهای بسته را برایت میگشاید.
راهنمایی برای نیت شما
این روزها اجازه نده دلتنگی تو را در خود فروببرد. با گشادهرویی به دیگران نزدیک شو و از خودنمایی و لاف بپرهیز. در تصمیمت ثابتقدم باش و با هر بادی رنگ عوض نکن. اگر هدفی عزیز داری، همین امروز برخیز و برایش کوششی واقعی کن؛ فروتنی در برابر آنچه دوستش داری، تو را بزرگتر میکند.