فال حافظ غزل ۱۶۸: گداخت جان که شود کار دل تمام و نشد

ای صاحب فال، ردیف این غزل، «و نشد»، صادقانه‌ترین اعتراف حافظ به ناکامی است. جان گداخت تا کار دل تمام شود و نشد؛ هزار حیله از سر فکر برانگیخت تا آن نگار رام شود و نشد. شاید تو نیز مدتی است برای خواسته‌ای بسیار کوشیده‌ای و هنوز به نتیجه نرسیده‌ای و خستگی بر دلت نشسته است. اما این غزل فال ناامیدی نیست؛ فال آموختن است. بیت شاهد راز ناکامی را آشکار می‌کند: در کوی عشق بی‌راهنما قدم مگذار، که من به تنهایی صد کوشش کردم و نشد. یعنی مشکل در کم‌کاری تو نبوده، بلکه در تنها رفتن و تکیه بر تدبیر خود. حافظ از کبوتر دلی می‌گوید که در راه خود تاب و پیچ دام را دید؛ پس هوشیاری لازم است. نیز می‌گوید در جست‌وجوی گنج حضور بر در بزرگواران گدایی کردم؛ دری که باید زد، شاید دری دیگر است. در روزهای پیش رو، روش خود را دگرگون کن و از راهنمایی دانا یاری بگیر تا آنچه نشد، بشود.