دیوان حافظ · غزل ۶۸
فال حافظ غزل ۶۸: ماهم این هفته برون رفت و به چشمم سالیست
مضمون: مژده دیدار
ماهم این هفته برون رفت و به چشمم سالیست
حال هجران تو چه دانی که چه مشکل حالیست؟
مردم دیده ز لطف رخ او در رخ او
عکس خود دید گمان برد که مشکین خالیست
میچکد شیر هنوز از لب همچون شکرش
گر چه در شیوهگری هر مژهاش قتالیست
ای که انگشتنمایی به کرم در همه شهر
وه که در کار غریبان عجبت اهمالیست
بعد از اینم نبود شائبه در جوهر فرد
که دهان تو در این نکته خوش استدلالیست
مژده دادند که بر ما گذری خواهی کرد
نیت خیر مگردان که مبارک فالیست
◆ بیت شاهد فال
کوه اندوه فراقت به چه حالت بکشد؟
حافظ خسته که از ناله تنش چون نالیست
معنی واژههای دشوار
- هجران
- دوری و جدایی از یار
- مردم دیده
- مردمک چشم
- شیوهگری
- ناز و کرشمه
- قتال
- بسیار کشنده
- انگشتنما
- مشهور و زبانزد
- اهمال
- سستی و کوتاهی
- شائبه
- شک و آمیختگی
- جوهر فرد
- جزء تقسیمناپذیر در فلسفه قدیم
تفسیر فال
ای صاحب فال، حافظ این غزل را با دلتنگی آغاز میکند: ماهم این هفته بیرون رفت و به چشم من سالی گذشت. او میپرسد تو چه میدانی که حال هجران چه حال دشواری است؟ شاید تو هم این روزها انتظاری را تحمل میکنی که هر روزش به سالی میماند. حافظ از لطافت روی یار میگوید؛ چنان روشن که مردمک چشم، عکس خود را در آن دید و گمان کرد خالی مشکین است. سپس گلایهای مهربان دارد: ای که در همه شهر به کرم انگشتنمایی، چرا در کار غریبان اینهمه سستی میکنی؟ اما بیت شاهد، بشارت این فال است: مژده دادند که بر ما گذری خواهی کرد؛ نیت خیر را مگردان که فالی مبارک است. یعنی خبر خوشی در راه است و آنچه دل تو در انتظارش است، نزدیک شده. حافظ از طرف مقابل میخواهد که از نیت نیک خود برنگردد؛ تو نیز با رفتار گرم و امیدوار، این گذر را آسانتر کن. در روزهای پیش رو، دیدار یا خبری دلخواه، رنج انتظار را از دلت میشوید.
راهنمایی برای نیت شما
انتظار کوتاه را با بیتابی طولانیتر نکن. خودت را سرگرم کارهای مفید کن و فضا را برای آمدن خبر خوش آماده نگه دار. اگر کسی وعدهای داده، با مهربانی یادآوری کن، اما با گلایه تند نیتش را دگرگون نکن. فال تو مبارک است؛ با خوشبینی پذیرای آن باش.