دیوان حافظ · غزل ۶۷
فال حافظ غزل ۶۷: یا رب این شمع دلافروز ز کاشانه کیست؟
مضمون: حیرت و روشن کردن دل
یا رب این شمع دلافروز ز کاشانه کیست؟
جان ما سوخت بپرسید که جانانه کیست؟
◆ بیت شاهد فال
حالیا خانهبرانداز دل و دین من است
تا در آغوش که میخسبد و همخانه کیست؟
باده لعل لبش کز لب من دور مباد
راح روح که و پیمانده پیمانه کیست؟
دولت صحبت آن شمع سعادتپرتو
باز پرسید خدا را که به پروانه کیست؟
میدهد هر کسش افسونی و معلوم نشد
که دل نازک او مایل افسانه کیست
یا رب آن شاهوش ماهرخ زهرهجبین
در یکتای که و گوهر یکدانه کیست؟
گفتم آه از دل دیوانه حافظ بیتو
زیر لب خندهزنان گفت که دیوانه کیست؟
معنی واژههای دشوار
- کاشانه
- خانه، بهویژه خانه کوچک
- جانانه
- معشوق، جانان
- حالیا
- اکنون، فعلاً
- خانهبرانداز
- ویرانکننده خانه، بنیانکن
- راح
- شراب
- افسون
- جادو؛ سخن فریبنده
- زهرهجبین
- دارای پیشانی درخشان چون ستاره زهره
- دُرّ یکتا
- مروارید بیهمتا
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل سراسر پرسش است. حافظ در برابر شمعی دلافروز ایستاده و میپرسد: این شمع از کاشانه کیست؟ جان ما سوخت، بپرسید جانانه کیست؟ او نمیداند این محبوب که خانه دل و دینش را برانداخته، در آغوش که میخسبد و همخانه کیست. این پرسشها نشان میدهد که نیت تو با ابهامی همراه است؛ شاید درباره کسی یا کاری هنوز نمیدانی جایگاهت کجاست و دیگری چه در دل دارد. حافظ میگوید هر کس افسونی بر او میخواند و معلوم نشد دل نازکش به افسانه چه کسی مایل است. یعنی در این ماجرا رقیبان و صداهای گوناگون هست و نباید بر حدس و گمان تکیه کنی. بیت پایانی اما لبخندی دلنشین دارد: گفتم آه از دل دیوانه حافظ بی تو؛ زیر لب خندید و گفت دیوانه کیست؟ این شوخی نشان میدهد که محبوب از حال تو بیخبر نیست و میان شما رشتهای از آشنایی هست. در روزهای آینده، با پرسیدن صادقانه، ابهام کنار میرود.
راهنمایی برای نیت شما
بهجای اینکه در ذهنت پرسشها را بیپایان تکرار کنی، با آرامش و صراحت از خود طرف ماجرا بپرس. بر شایعه و حدس دیگران تکیه نکن. اگر هنوز پاسخ روشن نیست، دلت را یکسره گرو نگذار و برای خودت مرز بگذار. لحن شوخ و گرم گاهی گرهها را آسانتر از گلایه باز میکند.