پرش به محتوای اصلی
خواب‌نامه

دیوان حافظ · غزل ۶۷

فال حافظ غزل ۶۷: یا رب این شمع دل‌افروز ز کاشانه کیست؟

مضمون: حیرت و روشن کردن دل

یا رب این شمع دل‌افروز ز کاشانه کیست؟

جان ما سوخت بپرسید که جانانه کیست؟

◆ بیت شاهد فال

حالیا خانه‌برانداز دل و دین من است

تا در آغوش که می‌خسبد و هم‌خانه کیست؟

باده لعل لبش کز لب من دور مباد

راح روح که و پیمان‌ده پیمانه کیست؟

دولت صحبت آن شمع سعادت‌پرتو

باز پرسید خدا را که به پروانه کیست؟

می‌دهد هر کسش افسونی و معلوم نشد

که دل نازک او مایل افسانه کیست

یا رب آن شاه‌وش ماه‌رخ زهره‌جبین

در یکتای که و گوهر یک‌دانه کیست؟

گفتم آه از دل دیوانه حافظ بی‌تو

زیر لب خنده‌زنان گفت که دیوانه کیست؟

شنیدن ۱۲ خوانش این غزل در گنجور

معنی واژه‌های دشوار

کاشانه
خانه، به‌ویژه خانه کوچک
جانانه
معشوق، جانان
حالیا
اکنون، فعلاً
خانه‌برانداز
ویران‌کننده خانه، بنیان‌کن
راح
شراب
افسون
جادو؛ سخن فریبنده
زهره‌جبین
دارای پیشانی درخشان چون ستاره زهره
دُرّ یکتا
مروارید بی‌همتا

تفسیر فال

ای صاحب فال، این غزل سراسر پرسش است. حافظ در برابر شمعی دل‌افروز ایستاده و می‌پرسد: این شمع از کاشانه کیست؟ جان ما سوخت، بپرسید جانانه کیست؟ او نمی‌داند این محبوب که خانه دل و دینش را برانداخته، در آغوش که می‌خسبد و هم‌خانه کیست. این پرسش‌ها نشان می‌دهد که نیت تو با ابهامی همراه است؛ شاید درباره کسی یا کاری هنوز نمی‌دانی جایگاهت کجاست و دیگری چه در دل دارد. حافظ می‌گوید هر کس افسونی بر او می‌خواند و معلوم نشد دل نازکش به افسانه چه کسی مایل است. یعنی در این ماجرا رقیبان و صداهای گوناگون هست و نباید بر حدس و گمان تکیه کنی. بیت پایانی اما لبخندی دلنشین دارد: گفتم آه از دل دیوانه حافظ بی تو؛ زیر لب خندید و گفت دیوانه کیست؟ این شوخی نشان می‌دهد که محبوب از حال تو بی‌خبر نیست و میان شما رشته‌ای از آشنایی هست. در روزهای آینده، با پرسیدن صادقانه، ابهام کنار می‌رود.

راهنمایی برای نیت شما

به‌جای اینکه در ذهنت پرسش‌ها را بی‌پایان تکرار کنی، با آرامش و صراحت از خود طرف ماجرا بپرس. بر شایعه و حدس دیگران تکیه نکن. اگر هنوز پاسخ روشن نیست، دلت را یکسره گرو نگذار و برای خودت مرز بگذار. لحن شوخ و گرم گاهی گره‌ها را آسان‌تر از گلایه باز می‌کند.

گرفتن فال تازه

غزل‌های دیگر برای فال