دیوان حافظ · غزل ۱۰۲
فال حافظ غزل ۱۰۲: دوش آگهی ز یار سفر کرده داد باد
مضمون: قدر پند عزیزان
دوش آگهی ز یار سفر کرده داد باد
من نیز دل به باد دهم هر چه باد باد
کارم بدان رسید که همراز خود کنم
هر شام برق لامع و هر بامداد باد
در چین طره تو دل بیحفاظ من
هرگز نگفت مسکن مألوف یاد باد
امروز قدر پند عزیزان شناختم
یا رب روان ناصح ما از تو شاد باد
◆ بیت شاهد فال
خون شد دلم به یاد تو هر گه که در چمن
بند قبای غنچه گل میگشاد باد
از دست رفته بود وجود ضعیف من
صبحم به بوی وصل تو جان باز داد باد
حافظ نهاد نیک تو کامت برآورد
جانها فدای مردم نیکو نهاد باد
معنی واژههای دشوار
- آگهی
- خبر و آگاهی
- هر چه باد باد
- هرچه پیش آید، بشود
- برق لامع
- آذرخش درخشان
- چین طره
- پیچ و شکن زلف
- بیحفاظ
- بیپروا، بینگهبان
- مسکن مألوف
- خانه آشنا و انسگرفته
- ناصح
- پنددهنده
- نیکو نهاد
- نیکسرشت، پاکطینت
تفسیر فال
ای صاحب فال، حافظ در این غزل از یاری سفرکرده خبر میگیرد و میگوید من نیز دل به باد میسپارم، هر چه باد، باد. این تسلیمی شاعرانه است در برابر آنچه از دست ما بیرون است. اما بیت شاهد درسی ارزشمند دارد: امروز قدر پند عزیزان را شناختم؛ خدایا روان ناصح ما از تو شاد باد. گویا حافظ پس از تجربهای دشوار، تازه فهمیده که نصیحت دوستان دلسوز چه گنجی بوده است. این فال به تو میگوید پیش از آنکه تصمیمی بگیری، به سخن کسانی گوش بده که خیر تو را میخواهند، حتی اگر حرفشان اکنون به دلت ننشیند. گاهی هشدار دوستان همان چراغی است که ما را از افتادن در چاه بازمیدارد. حافظ در پایان امید میدهد: نهاد نیک تو کامت را برمیآورد. یعنی اگر با دلی پاک و گوشی شنوا پیش بروی، هم از لغزش در امان میمانی و هم به آرزویت نزدیک میشوی. احتیاط و مشورت، در این روزها بهترین همراه توست.
راهنمایی برای نیت شما
پیش از گام برداشتن در کار مهمی که در نظر داری، با یکی دو نفر از دوستان دلسوز و باتجربه مشورت کن و حرفشان را با حوصله بشنو. اگر کسی هشداری داده، آن را جدی بگیر و دوباره بسنج. لجاجت را کنار بگذار. نیت نیک و گوش شنوا، تو را از پشیمانی دور و به خواستهات نزدیک میکند.