دیوان حافظ · غزل ۱۰۸
فال حافظ غزل ۱۰۸: خسروا گوی فلک در خم چوگان تو باد
مضمون: دعای پیروزی و شکوه
خسروا گوی فلک در خم چوگان تو باد
ساحت کون و مکان عرصه میدان تو باد
◆ بیت شاهد فال
زلف خاتون ظفر شیفته پرچم توست
دیده فتح ابد عاشق جولان تو باد
ای که انشاء عطارد صفت شوکت توست
عقل کل چاکر طغراکش دیوان تو باد
طیره جلوه طوبی قد چون سرو تو شد
غیرت خلد برین ساحت بستان تو باد
نه به تنها حیوانات و نباتات و جماد
هر چه در عالم امر است به فرمان تو باد
معنی واژه‌های دشوار
- خسرو
- پادشاه، فرمانروای بزرگ
- خم چوگان
- سر خمیده چوب چوگان که با آن گوی می‌زنند
- ساحت
- پهنه، میدان، فضای گسترده
- کون و مکان
- هستی و جهان، همه آفرینش
- عطارد
- سیاره تیر؛ در قدیم نماد دبیری و نویسندگی
- طغراکش
- کسی که طغرا یعنی نشان شاهی را بر فرمان‌ها می‌کشد
- طیره
- سبکی و شرمساری، خشم و رشک
- خلد برین
- بهشت جاودان و والا
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل سراسر دعا و ستایش است؛ حافظ برای خسروی آرزو می‌کند که گوی فلک در خم چوگانش باشد و همه پهنه کون و مکان میدان جولانش. چنین فالی برای تو نوید روزهایی است که اختیار کار در دست خودت قرار می‌گیرد و میدان برای هنرنمایی‌ات باز می‌شود. شاعر می‌گوید زلف خاتون ظفر شیفته پرچم اوست و دیده فتح ابد عاشق جولانش؛ یعنی پیروزی خود به سوی کسی می‌آید که با شکوه و استواری قدم برمی‌دارد. حتی عقل کل را چاکر دیوان او می‌خواهد، گویی تدبیر و خرد در خدمت کار تو خواهد بود. بستان او را رشک بهشت برین می‌داند و قامتش را مایه حیرت طوبی. پیام این دعا روشن است: نیتی که در دل داری با یاری بخت همراه می‌شود، به شرط آنکه خود را کوچک نشماری و با اعتمادبه‌نفس و فرمانروایی بر خویشتن پیش بروی. هر که بر نفس خود فرمان براند، جهان نیز آرام‌آرام به فرمانش درمی‌آید.
راهنمایی برای نیت شما
این فال تو را به جسارت و ابتکار فرامی‌خواند. اگر مدتی است از برداشتن گام اصلی می‌ترسی، اکنون وقت آن است که مسئولیت را بپذیری و رهبری کارت را خودت به دست بگیری. پیش از اقدام نقشه‌ای روشن بکش و با افراد کاردان مشورت کن، اما تصمیم نهایی را به تعویق نینداز. پیروزی از آن کسی است که میدان را خالی نمی‌گذارد.