دیوان حافظ · غزل ۱۲
فال حافظ غزل ۱۲: ای فروغ ماه حسن از روی رخشان شما
مضمون: بیداری بخت خفته
ای فروغ ماه حسن از روی رخشان شما
آب‌روی خوبی از چاه زنخدان شما
عزم دیدار تو دارد جان بر لب آمده
باز گردد یا برآید؟ چیست فرمان شما؟
کس به دور نرگست طرفی نبست از عافیت
به که نفروشند مستوری به مستان شما
بخت خواب‌آلود ما بیدار خواهد شد مگر
زان که زد بر دیده آبی روی رخشان شما
◆ بیت شاهد فال
با صبا همراه بفرست از رخت گل دسته‌ای
بو که بویی بشنویم از خاک بستان شما
عمرتان باد و مراد ای ساقیان بزم جم
گرچه جام ما نشد پر می به دوران شما
دل خرابی می‌کند دلدار را آگه کنید
زینهار ای دوستان جان من و جان شما
کی دهد دست این غرض یا رب که همدستان شوند؟
خاطر مجموع ما زلف پریشان شما
دور دار از خاک و خون دامن چو بر ما بگذری
کاندر این ره کشته بسیارند قربان شما
می‌کند حافظ دعایی بشنو آمینی بگو
روزی ما باد لعل شکرافشان شما
ای صبا با ساکنان شهر یزد از ما بگو
کای سر حق‌ناشناسان گوی چوگان شما
گرچه دوریم از بساط قرب همت دور نیست
بنده شاه شماییم و ثناخوان شما
ای شهنشاه بلند اختر خدا را همتی
تا ببوسم همچو اختر خاک ایوان شما
معنی واژه‌های دشوار
- فروغ
- روشنی، پرتو
- چاه زنخدان
- گودی چانه
- نرگس
- کنایه از چشم معشوق
- طرفی نبست
- بهره‌ای نبرد، سودی نیافت
- مستوری
- پاکدامنی و پرده‌نشینی
- بزم جم
- مجلس جمشید؛ بزم شاهانه
- خاطر مجموع
- دل آسوده و آرام
- بساط قرب
- محفل نزدیکی و حضور
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل از مشهورترین فال‌های دیوان است و با ستایش رخسار یار آغاز می‌شود، رخساری که فروغ ماه حسن از آن است. حافظ جانی دارد که به لب رسیده و می‌پرسد: بازگردد یا برآید؟ فرمان چیست؟ این همان حال انتظار و تردیدی است که شاید اکنون در دل تو هم هست. اما بیت شاهد نویدی روشن دارد: بخت خواب‌آلود ما سرانجام بیدار خواهد شد، زیرا روی رخشان یار آبی بر چشم آن زده است. یعنی نشانه‌های گشایش از راه رسیده و بختی که مدتی خفته بود، به‌زودی چشم می‌گشاید. حافظ در ادامه دعا می‌کند و از دوست می‌خواهد آمینی بگوید؛ پس کار تو هم با امید و دعا و همدلی دیگران پیش می‌رود. او حتی از دور، از شهر یزد، می‌گوید گرچه از بساط قرب دوریم، همت دور نیست. فاصله‌ها مانع نیستند؛ اراده و دلبستگی تو کار خود را می‌کند و روزهای روشن‌تری در راه است.
راهنمایی برای نیت شما
ناامیدی را کنار بگذار؛ نشانه‌های تازه‌ای در زندگی‌ات پیدا می‌شود که نباید از چشمت پنهان بماند. اگر منتظر پاسخ یا خبری هستی، با آرامش پیگیری کن و از دیگران دعا و همراهی بخواه. فاصله و دوری را بهانه نکن. گامی کوچک بردار و آماده باش تا وقتی بخت بیدار شد، تو هم بیدار باشی.