دیوان حافظ · غزل ۱۲۱
فال حافظ غزل ۱۲۱: هر آن کاو خاطر مجموع و یار نازنین دارد
مضمون: دل آرام و دستگیری
هر آن کاو خاطر مجموع و یار نازنین دارد
سعادت همدم او گشت و دولت همنشین دارد
◆ بیت شاهد فال
حریم عشق را درگه بسی بالاتر از عقل است
کسی آن آستان بوسد که جان در آستین دارد
دهان تنگ شیرینش مگر ملک سلیمان است
که نقش خاتم لعلش جهان زیر نگین دارد؟
لب لعل و خط مشکین چو آنش هست و اینش هست
بنازم دلبر خود را که حسنش آن و این دارد
به خواری منگر ای منعم ضعیفان و نحیفان را
که صدر مجلس عشرت گدای رهنشین دارد
چو بر روی زمین باشی توانایی غنیمت دان
که دوران ناتوانیها بسی زیر زمین دارد
بلاگردان جان و تن دعای مستمندان است
که بیند خیر از آن خرمن که ننگ از خوشهچین دارد؟
صبا از عشق من رمزی بگو با آن شه خوبان
که صد جمشید و کیخسرو غلام کمترین دارد
وگر گوید نمیخواهم چو حافظ عاشق مفلس
بگوییدش که سلطانی گدایی همنشین دارد
معنی واژههای دشوار
- خاطر مجموع
- ذهن آسوده و دل آرام
- دولت
- بخت و اقبال، سعادت
- حریم
- پیرامون حرمتدار، حرم
- جان در آستین داشتن
- آماده جانفشانی بودن
- نگین
- سنگ قیمتی انگشتری؛ زیر نگین داشتن یعنی فرمانروایی
- منعم
- توانگر، صاحب نعمت
- بلاگردان
- آنچه بلا را از کسی دور میکند
- خوشهچین
- کسی که خوشههای جامانده خرمن را جمع میکند؛ تهیدست
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل با مژدهای آغاز میشود: هر که خاطری آسوده و یاری نازنین دارد، سعادت همدم او و دولت همنشینش شده است. فال تو نشان میدهد که خوشبختی در آرامش درون و همراهی محبتآمیز نهفته است و این هر دو در دسترس توست. اما حافظ یادآوری میکند که درگاه عشق از عقل بالاتر است و تنها کسی آن آستان را میبوسد که جان در آستین دارد، یعنی آماده فداکاری است. سپس نکتهای اخلاقی و مهم میگوید: ای توانگر، به ضعیفان و ناتوانان به خواری منگر، که صدرنشین بزم عشرت گاه گدایی رهنشین است. و تا بر روی زمینی توانایی را غنیمت بدان، که زیر خاک ناتوانی بسیار است. دعای مستمندان را بلاگردان جان میداند. پیام فال این است که در روزهای پیش رو، خیر و برکت تو در دستگیری از دیگران است. اگر از توانت برای گشودن گره کسی بهره ببری، سعادت خودت نیز پایدار میماند و آرامش دل افزون میشود.
راهنمایی برای نیت شما
امروز را غنیمت بدان و از توانی که داری برای کمک به یک نفر استفاده کن؛ کمکی مالی، وقت گذاشتن یا حتی گوش دادن. با کسانی که از تو ضعیفترند با احترام رفتار کن. آرامش خانه و رابطهات را قدر بدان و آن را فدای مشغلههای بیپایان نکن. دعای خیر دیگران پشتوانه توست.