دیوان حافظ · غزل ۱۴۲
فال حافظ غزل ۱۴۲: دوستان دختر رز توبه ز مستوری کرد
مضمون: مژده گشایش و فروتنی
دوستان دختر رز توبه ز مستوری کرد
شد سوی محتسب و کار به دستوری کرد
آمد از پرده به مجلس عرقش پاک کنید
تا نگویند حریفان که چرا دوری کرد
مژدگانی بده ای دل که دگر مطرب عشق
راه مستانه زد و چاره مخموری کرد
◆ بیت شاهد فال
نه به هفت آب که رنگش به صد آتش نرود
آن چه با خرقه زاهد می انگوری کرد
غنچه گلبن وصلم ز نسیمش بشکفت
مرغ خوشخوان طرب از برگ گل سوری کرد
حافظ افتادگی از دست مده زان که حسود
عرض و مال و دل و دین در سر مغروری کرد
معنی واژههای دشوار
- دختر رز
- کنایه از شراب؛ رز یعنی درخت انگور
- مستوری
- پردهنشینی، پوشیدگی و پاکدامنی
- محتسب
- مأمور نظارت بر بازار و اخلاق مردم
- به دستوری
- با اجازه و رخصت
- مخموری
- خماری، سردرد و کسالت پس از مستی
- گل سوری
- گل سرخ
- افتادگی
- فروتنی و تواضع
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل با تصویری شاد و شوخ آغاز میشود: دختر رز، یعنی باده، از پردهنشینی توبه کرده و این بار با اجازه محتسب به مجلس آمده است. گویی چیزی که مدتها پنهان و ممنوع بود، اکنون آشکارا و روا شده است. فال تو نیز خبر از گشایشی دارد؛ کاری که پشت پرده مانده بود، بهزودی به راه میافتد. بیت شاهد میگوید ای دل مژدگانی بده، که مطرب عشق دوباره نوای مستانه زد و خماری را چاره کرد. یعنی دوران بیحالی و انتظار رو به پایان است و غنچه گلبن وصل با نسیمی تازه میشکفد. اما حافظ در بیت پایانی هشداری هم میدهد: افتادگی را از دست مده، که حسود آبرو و مال و دل و دینش را در سر غرور باخت. پس وقتی گل مرادت شکفت، فروتن بمان و شادیات را با تکبر نیالای. در روزهای آینده، خبری خوش از راه میرسد؛ آن را با سپاس و مهربانی پذیرا باش.
راهنمایی برای نیت شما
خودت را برای یک خبر خوش آماده کن و از هماکنون با امید به کارت ادامه بده. وقتی نتیجه رسید، آن را با نزدیکانت قسمت کن و از کسانی که یاریات کردند قدردانی کن. مراقب باش موفقیت تو را مغرور نکند و با حسودان درگیر نشو؛ فروتنی نگهبان شادی توست و آن را پایدار میکند.