دیوان حافظ · غزل ۱۵۳
فال حافظ غزل ۱۵۳: سحر چون خسرو خاور علم بر کوهساران زد
مضمون: طلوع امید
سحر چون خسرو خاور علم بر کوهساران زد
به دست مرحمت یارم در امیدواران زد
◆ بیت شاهد فال
چو پیش صبح روشن شد که حال مهر گردون چیست
برآمد خندهای خوش بر غرور کامگاران زد
نگارم دوش در مجلس به عزم رقص چون برخاست
گره بگشود از گیسو و بر دلهای یاران زد
من از رنگ صلاح آن دم به خون دل بشستم دست
که چشم بادهپیمایش صلا بر هوشیاران زد
کدام آهندلش آموخت این آیین عیاری؟
کز اول چون برون آمد ره شبزندهداران زد
خیال شهسواری پخت و شد ناگه دل مسکین
خداوندا نگه دارش که بر قلب سواران زد
در آب و رنگ رخسارش چه جان دادیم و خون خوردیم
چو نقشش دست داد اول رقم بر جانسپاران زد
منش با خرقه پشمین کجا اندر کمند آرم؟
زرهمویی که مژگانش ره خنجرگزاران زد
نظر بر قرعه توفیق و یمن دولت شاه است
بده کام دل حافظ که فال بختیاران زد
شهنشاه مظفر فر شجاع ملک و دین منصور
که جود بیدریغش خنده بر ابر بهاران زد
از آن ساعت که جام می به دست او مشرف شد
زمانه ساغر شادی به یاد میگساران زد
ز شمشیر سرافشانش ظفر آن روز بدرخشید
که چون خورشید انجمسوز تنها بر هزاران زد
دوام عمر و ملک او بخواه از لطف حق ای دل
که چرخ این سکه دولت به دور روزگاران زد
معنی واژههای دشوار
- خسرو خاور
- پادشاه مشرق؛ کنایه از خورشید
- علم
- پرچم و درفش
- کامگاران
- کامیابان و بختیاران
- صلا
- بانگ دعوت و فراخوان
- عیاری
- زیرکی و چالاکی؛ نیز طراری و راهزنی
- قلب سواران
- میانه سپاه؛ به ایهام دل سواران
- زرهمو
- دارای زلف حلقهحلقه چون زره
- جود
- بخشش و سخاوت
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل با طلوعی باشکوه آغاز میشود: سحرگاه، خسرو خاور یعنی خورشید، پرچم خود را بر کوهساران برافراشت و یار با دست مهربانی در امیدواران را کوبید. بیت شاهد نوید روشنی است؛ پس از شبی که شاید طولانی و پرانتظار بوده، اکنون صبح امید سر میزند و کسی که چشم به راهش بودی، در خانه دلت را میزند. حافظ میگوید صبح با خندهای بر غرور کامگاران خندید؛ یعنی کامیابی ماندگار از آن مغروران نیست، بلکه از آن امیدواران فروتن است. در میانه غزل، تصویر نگاری که در مجلس به رقص برخاست و گره از گیسو گشود، از شادی و دلربایی خبر میدهد. حافظ از تلاش و خون دلی که در راه رسیدن خورده نیز میگوید، اما سرانجام میگوید فال بختیاران زده است. پیام فال روشن است: روزگار انتظار رو به پایان است. در آینده نزدیک، با نظر لطف بزرگی یا یاری کسی صاحبنفوذ، کام دلت برآورده میشود.
راهنمایی برای نیت شما
امروز با امید بیدار شو و در دلت را به روی فرصتهای تازه باز کن. اگر منتظر پاسخی هستی، آماده دریافتش باش و نزدیکانت را در شادیات شریک کن. از کسانی که میتوانند یاریات کنند، محترمانه کمک بخواه. شکرگزار باش و موفقیت را با غرور همراه نکن.