دیوان حافظ · غزل ۱۶۴
فال حافظ غزل ۱۶۴: نفس باد صبا مشکفشان خواهد شد
مضمون: نوشدن و بهار
نفس باد صبا مشکفشان خواهد شد
عالم پیر دگرباره جوان خواهد شد
◆ بیت شاهد فال
ارغوان جام عقیقی به سمن خواهد داد
چشم نرگس به شقایق نگران خواهد شد
این تطاول که کشید از غم هجران بلبل
تا سراپرده گل نعرهزنان خواهد شد
گر ز مسجد به خرابات شدم خرده مگیر
مجلس وعظ دراز است و زمان خواهد شد
ای دل ار عشرت امروز به فردا فکنی
مایه نقد بقا را که ضمان خواهد شد؟
ماه شعبان منه از دست قدح کاین خورشید
از نظر تا شب عید رمضان خواهد شد
گل عزیز است غنیمت شمریدش صحبت
که به باغ آمد از این راه و از آن خواهد شد
مطربا مجلس انس است غزل خوان و سرود
چند گویی که چنین رفت و چنان خواهد شد؟
حافظ از بهر تو آمد سوی اقلیم وجود
قدمی نه به وداعش که روان خواهد شد
معنی واژههای دشوار
- مشکفشان
- پراکننده بوی مشک، خوشبو
- ارغوان
- درختچهای با گلهای سرخ
- سمن
- یاسمن، گل سپید
- تطاول
- دستدرازی، ستم
- سراپرده
- خیمه بزرگ؛ حریم
- خرابات
- میخانه؛ در عرفان، جای رهایی از خودی
- ضمان
- ضامن، پایندان
- اقلیم وجود
- سرزمین هستی، جهان
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل بشارت بهار است. حافظ میگوید نفس باد صبا مشکفشان خواهد شد و عالم پیر دوباره جوان میشود؛ ارغوان جام عقیقی به سمن میدهد و چشم نرگس به شقایق مینگرد. فال تو خبر از دگرگونی خوشایندی میدهد: دورهای که در آن احساس خستگی و کهنگی میکردی رو به پایان است و روزهایی تازه و پرطراوت در راه است. بلبلی که از غم هجران رنج کشید، سرانجام نعرهزنان به سراپرده گل میرسد؛ یعنی صبر و رنج تو بیپاداش نمیماند. اما حافظ هشداری هم دارد: اگر عشرت امروز را به فردا بیفکنی، چه کسی ضامن سرمایه عمر است؟ گل عزیز است و صحبتش را باید غنیمت شمرد، زیرا از این راه آمده و از آن راه خواهد رفت. پس این گشایش را با درنگ بیش از اندازه از دست نده. در آینده نزدیک، نشانههای تازگی را خواهی دید؛ با دلی باز به استقبالشان برو.
راهنمایی برای نیت شما
امیدوار باش، اما منتظر ننشین. فرصتهای خوشی را که پیش رویت قرار میگیرد به فردا موکول نکن و از همراهی عزیزانت در همین روزها بهره ببر. کمتر درباره آنچه گذشت یا آنچه خواهد شد حرف بزن و بیشتر در لحظه زندگی کن. تغییر کوچکی در زندگیات ایجاد کن تا بهار تازه را حس کنی.