دیوان حافظ · غزل ۱۷۳
فال حافظ غزل ۱۷۳: در نمازم خم ابروی تو با یاد آمد
مضمون: بوی بهبود
در نمازم خم ابروی تو با یاد آمد
حالتی رفت که محراب به فریاد آمد
از من اکنون طمع صبر و دل و هوش مدار
کان تحمل که تو دیدی همه بر باد آمد
باده صافی شد و مرغان چمن مست شدند
موسم عاشقی و کار به بنیاد آمد
بوی بهبود ز اوضاع جهان میشنوم
شادی آورد گل و باد صبا شاد آمد
◆ بیت شاهد فال
ای عروس هنر از بخت شکایت منما
حجله حسن بیارای که داماد آمد
دلفریبان نباتی همه زیور بستند
دلبر ماست که با حسن خداداد آمد
زیر بارند درختان که تعلق دارند
ای خوشا سرو که از بار غم آزاد آمد
مطرب از گفته حافظ غزلی نغز بخوان
تا بگویم که ز عهد طربم یاد آمد
معنی واژههای دشوار
- محراب
- جای ایستادن امام در مسجد، رو به قبله
- به بنیاد آمد
- استوار شد و سامان گرفت
- بهبود
- بهتر شدن حال و کار
- عروس هنر
- هنر که به عروس مانند شده؛ کنایه از استعداد و شعر
- حجله
- اتاق آراسته عروس و داماد
- دلفریبان نباتی
- گلها و گیاهان دلربا
- تعلق
- وابستگی و دلبستگی
- نغز
- نیکو و دلپسند
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل با تصویری شگفت آغاز میشود: در نماز، یاد خم ابروی یار چنان حالی پدید آورد که محراب به فریاد آمد. عشق آنقدر نیرومند است که دیگر صبر و هوش باقی نمیگذارد. اما پس از این شور، غزل به سوی نوید و شادی میرود: باده صاف شد، مرغان چمن مست شدند، موسم عاشقی رسید و کار سامان گرفت. بیت شاهد پیامی امیدبخش برای توست: بوی بهبود از اوضاع جهان به مشام میرسد؛ گل شادی آورد و باد صبا شادمان آمد. یعنی روزهای گرفته رو به پایان است و حال و کارت رو به بهتر شدن دارد. حافظ به عروس هنر میگوید از بخت شکایت مکن و حجله حسن را بیارای، که داماد آمد؛ استعدادهایی که گمان میکردی دیده نمیشوند، بهزودی خریدار مییابند. او همچنین سرو را میستاید که از بار غم آزاد است، چون دلبستگی ندارد؛ پس سبکبار باش. در آینده نزدیک، خبر یا فرصتی میرسد که روزگار شادی را به یادت میآورد.
راهنمایی برای نیت شما
خودت را برای روزهای بهتر آماده کن. اگر هنر یا مهارتی داری، آن را بیارای و عرضه کن؛ اکنون زمان دیده شدن است. از گلایه درباره بخت دست بردار و دلبستگیهای بیهودهای را که سنگینت کردهاند سبک کن. با نشاط و امید به کارهایت بپرداز و شادی را از خودت دریغ نکن.