دیوان حافظ · غزل ۱۸
فال حافظ غزل ۱۸: ساقیا آمدن عید مبارک بادت
مضمون: بازگشت و شکرگزاری
ساقیا آمدن عید مبارک بادت
وان مواعید که کردی مرود از یادت
در شگفتم که در این مدت ایام فراق
برگرفتی ز حریفان دل و دل میدادت
برسان بندگی دختر رز گو به درآی
که دم و همت ما کرد ز بند آزادت
شادی مجلسیان در قدم و مقدم توست
جای غم باد مر آن دل که نخواهد شادت
شکر ایزد که ز تاراج خزان رخنه نیافت
بوستان سمن و سرو و گل و شمشادت
◆ بیت شاهد فال
چشم بد دور کز آن تفرقهات بازآورد
طالع نامور و دولت مادرزادت
حافظ از دست مده دولت این کشتی نوح
ور نه طوفان حوادث ببرد بنیادت
معنی واژههای دشوار
- مواعید
- وعدهها
- مرود
- نرود
- حریفان
- همپیالگان، همنشینان بزم
- دختر رز
- کنایه از شراب انگوری
- تاراج
- غارت، یغما
- رخنه
- شکاف و آسیب
- شمشاد
- درختی همیشهسبز با قامت راست
- دولت مادرزاد
- بخت نیکی که از آغاز همراه آدمی است
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل تبریک عید است به ساقیای که پس از روزهای فراق بازگشته است. حافظ آمدنش را مبارک باد میگوید و از او میخواهد وعدههایی را که داده فراموش نکند. حال و هوای فال تو نیز حال بازگشت است؛ کسی یا چیزی که مدتی از زندگیات دور بوده، با شادی بازمیگردد و مجلس دوباره گرم میشود. حافظ میگوید شادی مجلسیان در قدم توست. بیت شاهد فال تو این است: شکر خدا که از تاراج خزان رخنهای به بوستان سمن و سرو و گل و شمشادت نرسید. یعنی با وجود همه سختیها، آنچه برایت ارزشمند بود آسیب ندید و ریشهاش سالم ماند. چشم بد دور، که بخت نامور و دولت مادرزادت تو را از پراکندگی بازآورد. اما بیت پایانی هشداری هم دارد: دولت این کشتی نوح را از دست مده، وگرنه طوفان حوادث بنیادت را میبرد. پس قدر این بازگشت و این آرامش تازه را بدان و آن را با بیتوجهی از دست نده.
راهنمایی برای نیت شما
زمان سپاسگزاری است؛ از کسانی که در سختی کنارت ماندند تشکر کن و وعدههایی را که دادهای به یاد بیاور. حالا که اوضاع بهتر شده، پایههای زندگیات را محکم کن: پسانداز، سلامت و رابطههایی که پناهگاه تو هستند. فرصت امروز را با بیاحتیاطی به خطر نینداز.