دیوان حافظ · غزل ۲۰۲
فال حافظ غزل ۲۰۲: بود آیا که در میکدهها بگشایند؟
مضمون: گشایش در بسته
بود آیا که در میکدهها بگشایند؟
گره از کار فروبسته ما بگشایند؟
اگر از بهر دل زاهد خودبین بستند
دل قوی دار که از بهر خدا بگشایند
◆ بیت شاهد فال
به صفای دل رندان صبوحیزدگان
بس در بسته به مفتاح دعا بگشایند
نامه تعزیت دختر رز بنویسید
تا همه مغبچگان زلف دوتا بگشایند
گیسوی چنگ ببرید به مرگ می ناب
تا حریفان همه خون از مژهها بگشایند
در میخانه ببستند خدایا مپسند
که در خانه تزویر و ریا بگشایند
حافظ این خرقه که داری تو ببینی فردا
که چه زنار ز زیرش به دغا بگشایند
معنی واژههای دشوار
- کار فروبسته
- کار گرهخورده و دشوار
- صبوحیزدگان
- نوشندگان شراب صبحگاهی
- مفتاح
- کلید
- تعزیت
- سوگواری، تسلیت
- دختر رز
- شراب
- مغبچگان
- پسران خدمتکار میکده
- زنار
- کمربند ویژه غیرمسلمانان
- دغا
- نیرنگ، دغل
تفسیر فال
ای صاحب فال، حافظ این غزل را با پرسشی پر از امید آغاز میکند: آیا روزی میرسد که درهای بسته گشوده شوند و گره از کار فروبسته ما باز شود؟ این پرسش، پرسش دل توست. گویا مدتی است کاری در زندگیات گره خورده و هر چه کوشیدهای، دری به رویت باز نشده است. اما بیت شاهد پاسخی روشن و دلگرمکننده دارد: اگر این درها را بهخاطر دل خودبینان و تنگنظران بستهاند، دل قوی دار که بهخاطر خدا گشوده خواهند شد. یعنی بسته ماندن کار تو از بیلیاقتیات نیست، بلکه از سختگیری یا تنگنظری دیگران است و این حال پایدار نمیماند. حافظ میگوید با صفای دل و کلید دعا، بسیاری از درهای بسته باز میشود. او از ریا و تزویر بیزار است و میخواهد در راستی باز باشد، نه در خانه فریب. پس اگر نیتت پاک است و راهت راست، به گشایش امیدوار باش. در روزهای پیش رو خبری یا فرصتی میرسد که گرهی قدیمی را آرامآرام باز میکند.
راهنمایی برای نیت شما
دلسرد مشو و بسته ماندن یک در را پایان راه ندان. نیتت را پاک نگه دار و از راههای پنهان و فریبکارانه برای رسیدن به خواستهات پرهیز کن. با دلی آرام دعا کن، اما دست از تلاش هم برندار؛ درخواستت را دوباره و این بار با زبانی نرمتر مطرح کن. گشایش اغلب از جایی میرسد که انتظارش را نداری.