دیوان حافظ · غزل ۳۹۲
فال حافظ غزل ۳۹۲: دانی که چیست دولت؟ دیدار یار دیدن
مضمون: قدر دیدار یار
دانی که چیست دولت؟ دیدار یار دیدن
در کوی او گدایی بر خسروی گزیدن
◆ بیت شاهد فال
از جان طمع بریدن آسان بود ولیکن
از دوستان جانی مشکل توان بریدن
خواهم شدن به بستان چون غنچه با دل تنگ
وآنجا به نیکنامی پیراهنی دریدن
گه چون نسیم با گل راز نهفته گفتن
گه سر عشقبازی از بلبلان شنیدن
بوسیدن لب یار اول ز دست مگذار
کآخر ملول گردی از دست و لب گزیدن
فرصت شمار صحبت کز این دوراهه منزل
چون بگذریم دیگر نتوان به هم رسیدن
گویی برفت حافظ از یاد شاه یحیی
یا رب به یادش آور درویش پروریدن
معنی واژههای دشوار
- دولت
- بخت و سعادت
- خسروی
- پادشاهی
- دوستان جانی
- دوستان یکدل و عزیز چون جان
- دل تنگ
- دلگیر و اندوهگین
- ملول
- افسرده و دلتنگ
- دوراهه منزل
- منزلی با دو در؛ کنایه از دنیا
- درویش پروریدن
- نوازش و دستگیری از درویشان
تفسیر فال
ای صاحب فال، حافظ در این غزل معنای راستین خوشبختی را در یک بیت خلاصه کرده است: میدانی دولت و سعادت چیست؟ دیدن روی یار و برگزیدن گدایی در کوی او بر پادشاهی. این بیت شاهد فال توست و یادآوری میکند که گنج زندگیات در کنار آدمهایی است که دوستشان داری، نه در مقام و ثروت. حافظ میگوید بریدن از جان آسان است، اما بریدن از دوستان جانی بسیار دشوار. اگر نیتت درباره عشق یا دوستی است، فال تو نشان میدهد این پیوند ارزشی بیش از آن دارد که شاید گمان کنی. او همچنین هشدار میدهد: فرصت همنشینی را غنیمت بشمار، زیرا وقتی از این دوراهه بگذریم، دیگر نمیتوان به هم رسید. یعنی زمان با هم بودن را به فردا وامگذار. دلخوریهای کوچک را کنار بگذار و با گرمی به سوی عزیزت برو. حافظ به تو میگوید سعادت دور نیست؛ همین نزدیکی است، در نگاهی مهربان و دیداری صمیمی.
راهنمایی برای نیت شما
امروز به کسی که دوستش داری سر بزن یا دستکم پیامی گرم برایش بفرست. دیدار و همنشینی را به بهانه گرفتاری عقب نینداز. دلخوریهای کوچک را ببخش، چون فرصت با هم بودن همیشگی نیست. اگر در انتخاب میان جاه و محبت مردد هستی، به این بیت حافظ فکر کن و دلت را بشنو.