دیوان حافظ · غزل ۲۰۶
فال حافظ غزل ۲۰۶: پیش از اینت بیش از این اندیشه عشاق بود
مضمون: روزیرسانی و عهد دیرین
پیش از اینت بیش از این اندیشه عشاق بود
مهرورزی تو با ما شهره آفاق بود
یاد باد آن صحبت شبها که با نوشینلبان
بحث سر عشق و ذکر حلقه عشاق بود
پیش از این کاین سقف سبز و طاق مینا برکشند
منظر چشم مرا ابروی جانان طاق بود
از دم صبح ازل تا آخر شام ابد
دوستی و مهر بر یک عهد و یک میثاق بود
سایه معشوق اگر افتاد بر عاشق چه شد؟
ما به او محتاج بودیم او به ما مشتاق بود
حسن مهرویان مجلس گرچه دل میبرد و دین
بحث ما در لطف طبع و خوبی اخلاق بود
بر در شاهم گدایی نکتهای در کار کرد
گفت بر هر خوان که بنشستم خدا رزاق بود
◆ بیت شاهد فال
رشته تسبیح اگر بگسست معذورم بدار
دستم اندر دامن ساقی سیمینساق بود
در شب قدر ار صبوحی کردهام عیبم مکن
سرخوش آمد یار و جامی بر کنار طاق بود
شعر حافظ در زمان آدم اندر باغ خلد
دفتر نسرین و گل را زینت اوراق بود
معنی واژههای دشوار
- شهره آفاق
- مشهور در همه جهان
- طاق مینا
- سقف لاجوردی؛ کنایه از آسمان
- طاق
- بیهمتا، یگانه؛ نیز سقف قوسی
- میثاق
- پیمان، عهد استوار
- خوان
- سفره، طبق غذا
- رزاق
- روزیدهنده؛ از صفات خداوند
- شب قدر
- شب نزول قرآن در ماه رمضان
- باغ خلد
- بهشت جاودان
تفسیر فال
ای صاحب فال، حافظ در این غزل از پیوندی دیرینه یاد میکند: روزگاری مهرورزی یار با ما شهره آفاق بود و شبها با شیرینلبان از راز عشق سخن میرفت. او میگوید پیش از آنکه این سقف سبز آسمان برافراشته شود، ابروی جانان در چشم من بیهمتا بود؛ یعنی این عهد از ازل تا ابد بر یک پیمان استوار است. سپس نکتهای ظریف میگوید: اگر سایه معشوق بر عاشق افتاد چه عجب، ما به او محتاج بودیم و او به ما مشتاق. پس نیاز، یکسویه نیست. بیت شاهد، آرامشی ژرف به تو میدهد: گدایی بر در شاه نکتهای گفت که بر هر سفرهای نشستم، روزیدهنده خدا بود. یعنی نگران روزی و گشایش کارت مباش؛ دستها وسیلهاند و بخشنده اصلی دیگری است. حافظ میگوید بحث ما در مجلس، از لطف طبع و خوبی اخلاق بود، نه از ظاهر. اخلاق نیک و توکل، سرمایه تو در این راه است.
راهنمایی برای نیت شما
اگر نگران معاش، شغل یا آینده مالی هستی، کوشش خود را بکن و دل را به روزیرسانی خدا آرام نگه دار. وابستگی بیش از اندازه به یک نفر یا یک منبع را کم کن. در روابطت، خوشاخلاقی و لطف را بر ظاهر مقدم بدار. پیوندهای قدیمی و صادقانهات را قدر بدان و تازه نگهشان دار.