پرش به محتوای اصلی
خواب‌نامه

دیوان حافظ · غزل ۲۱۵

فال حافظ غزل ۲۱۵: به کوی میکده یا رب سحر چه مشغله بود؟

مضمون: بشارت اختر سعد

به کوی میکده یا رب سحر چه مشغله بود؟

که جوش شاهد و ساقی و شمع و مشعله بود

حدیث عشق که از حرف و صوت مستغنیست

به ناله دف و نی در خروش و ولوله بود

مباحثی که در آن مجلس جنون می‌رفت

ورای مدرسه و قال و قیل مسأله بود

دل از کرشمه ساقی به شکر بود ولی

ز نامساعدی بختش اندکی گله بود

قیاس کردم و آن چشم جادوانه مست

هزار ساحر چون سامریش در گله بود

بگفتمش به لبم بوسه‌ای حوالت کن

به خنده گفت کی‌ات با من این معامله بود؟

ز اخترم نظری سعد در ره است که دوش

میان ماه و رخ یار من مقابله بود

◆ بیت شاهد فال

دهان یار که درمان درد حافظ داشت

فغان که وقت مروت چه تنگ حوصله بود

شنیدن ۱۰ خوانش این غزل در گنجور

معنی واژه‌های دشوار

مشغله
هیاهو و جنب‌وجوش، شلوغی
مشعله
مشعل، چراغ بزرگ افروخته
قال و قیل
گفت‌وگو و جدل، بحث‌های بی‌پایان
سامری
جادوگر قوم موسی که گوساله زرین ساخت
حوالت کردن
واگذار کردن، به کسی سپردن
نظر سعد
نگاه خجسته ستاره، نشانه بخت نیک
مقابله
روبه‌رو شدن دو ستاره در اصطلاح نجوم

تفسیر فال

ای صاحب فال، حافظ از سحرگاهی در کوی میکده می‌گوید که پر از جوش شاهد و ساقی و شمع و مشعله بود. در آن مجلس، حدیث عشق که از حرف و صوت بی‌نیاز است، با ناله دف و نی به خروش آمده بود و مباحثش فراتر از قال و قیل مدرسه بود. این تصویر به تو می‌گوید پاسخ نیتت را بیشتر در دل و تجربه بجوی تا در بحث و استدلال. حافظ اعتراف می‌کند که دلش از کرشمه ساقی شاکر است، اما از نامساعدی بخت اندکی گله دارد؛ حالی که شاید تو نیز این روزها داری. او حتی بوسه‌ای خواست و یار با خنده گفت کی با من چنین معامله‌ای داشتی. اما بیت شاهد بشارتی آشکار دارد: از اخترم نظری سعد در راه است، زیرا دوش میان ماه و رخ یار مقابله بود. یعنی نشانه‌های اقبال در آسمان کار تو در حال هم‌راستا شدن است. در روزهای آینده، گله‌ها کمتر و شکرها بیشتر می‌شود؛ تنها باید حوصله داشته باشی و گشاده‌رو بمانی.

راهنمایی برای نیت شما

گله از بخت را کوتاه کن و برای نعمت‌هایی که داری سپاسگزار باش. اگر درخواستی داری، با لبخند و احترام مطرح کن و از پاسخ نخست دلگیر نشو. به دلت بیش از بحث‌های بی‌پایان اعتماد کن. زمانه در حال چرخیدن به سود توست؛ آماده باش تا وقتی فرصت رسید، آن را بشناسی.

گرفتن فال تازه

غزل‌های دیگر برای فال