دیوان حافظ · غزل ۲۳
فال حافظ غزل ۲۳: خیال روی تو در هر طریق همره ماست
مضمون: امید به گشودن در
خیال روی تو در هر طریق همره ماست
نسیم موی تو پیوند جان آگه ماست
به رغم مدعیانی که منع عشق کنند
جمال چهره تو حجت موجه ماست
ببین که سیب زنخدان تو چه میگوید
هزار یوسف مصری فتاده در چه ماست
اگر به زلف دراز تو دست ما نرسد
گناه بخت پریشان و دست کوته ماست
به حاجب در خلوتسرای خاص بگو
فلان ز گوشهنشینان خاک درگه ماست
به صورت از نظر ما اگر چه محجوب است
همیشه در نظر خاطر مرفه ماست
اگر به سالی حافظ دری زند بگشای
که سالهاست که مشتاق روی چون مه ماست
◆ بیت شاهد فال
معنی واژههای دشوار
- مدعیان
- دعویداران؛ منکران و خردهگیران
- حجت موجه
- دلیل پذیرفتنی و استوار
- سیب زنخدان
- چانه گرد و زیبای یار
- چه
- چاه
- حاجب
- دربان، پردهدار
- خلوتسرای خاص
- سرای خصوصی که بیگانه را بدان راه نیست
- محجوب
- پوشیده، پنهان از دیده
- مرفه
- آسوده و برخوردار
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل سرود وفاداری است: خیال روی یار در هر راهی همراه عاشق است و نسیم موی او پیوند جان آگاه اوست. حافظ میگوید بر خلاف مدعیانی که عشق را منع میکنند، جمال چهره یار دلیل روشن و پذیرفتنی ماست؛ یعنی عشق تو نیازی به توجیه ندارد. او با تصویری زیبا از سیب زنخدان یار میگوید که هزار یوسف مصری در چاه آن افتادهاند. سپس با فروتنی میپذیرد که اگر دستش به زلف دراز یار نمیرسد، گناه از بخت پریشان و دست کوتاه خود اوست، نه از یار. از حاجب درگاه میخواهد به یار بگوید که فلانی از گوشهنشینان خاک این درگاه است. بیت شاهد فال تو بیت پایانی است: اگر حافظ سالی یک بار دری زد، بگشای، که سالهاست مشتاق روی ماه توست. این فال نوید میدهد که اشتیاق دیرینهات بیپاسخ نمیماند و دری که سالها پشتش ایستادهای، به زودی گشوده خواهد شد. کافی است یک بار دیگر، با ادب و امید، در بزنی.
راهنمایی برای نیت شما
خواستهای را که سالها در دل داشتهای دوباره و این بار با ادب و صراحت مطرح کن. اگر تاکنون نتیجه نگرفتهای، دیگران را مقصر ندان و ببین چه کاری از دست خودت برمیآید. از کسی که به آن درگاه نزدیک است بخواه واسطه خیر شود. وفاداریات دیده خواهد شد.