دیوان حافظ · غزل ۲۱۹
فال حافظ غزل ۲۱۹: کنون که در چمن آمد گل از عدم به وجود
مضمون: غنیمت فصل گل
کنون که در چمن آمد گل از عدم به وجود
بنفشه در قدم او نهاد سر به سجود
بنوش جام صبوحی به ناله دف و چنگ
ببوس غبغب ساقی به نغمه نی و عود
به دور گل منشین بی‌شراب و شاهد و چنگ
که همچو روز بقا هفته‌ای بود معدود
◆ بیت شاهد فال
شد از خروج ریاحین چو آسمان روشن
زمین به اختر میمون و طالع مسعود
ز دست شاهد نازک‌عذار عیسی‌دم
شراب نوش و رها کن حدیث عاد و ثمود
جهان چو خلد برین شد به دور سوسن و گل
ولی چه سود که در وی نه ممکن است خلود
چو گل سوار شود بر هوا سلیمان‌وار
سحر که مرغ درآید به نغمه داوود
به باغ تازه کن آیین دین زردشتی
کنون که لاله برافروخت آتش نمرود
بخواه جام صبوحی به یاد آصف عهد
وزیر ملک سلیمان عماد دین محمود
بود که مجلس حافظ به یمن تربیتش
هر آن چه می‌طلبد جمله باشدش موجود
معنی واژه‌های دشوار
- صبوحی
- شراب صبحگاهی
- غبغب
- زیر چانه، گوشت زیر گلو
- ریاحین
- جمع ریحان؛ گیاهان خوشبو
- میمون
- خجسته و مبارک
- طالع مسعود
- بخت نیک و فرخنده
- عاد و ثمود
- دو قوم کهن که به عذاب الهی نابود شدند
- خلود
- جاودانگی، همیشه ماندن
- آصف
- وزیر سلیمان؛ کنایه از وزیر دانا
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل سراسر جشن بهار است: گل از عدم به وجود آمده و بنفشه در قدمش سر به سجود نهاده است. زمین از روییدن ریاحین چون آسمانی روشن شده، با اختر میمون و طالع مسعود. این تصویرها نوید می‌دهند که دوره‌ای تازه و پرطراوت در زندگی‌ات آغاز شده یا در راه است. اما بیت شاهد هشداری مهربانانه در دل خود دارد: در دوران گل بی‌شادی منشین، زیرا این روزگار همچون روز بقا هفته‌ای معدود است. یعنی فرصت‌ها کوتاه‌اند و باید قدرشان را دانست. حافظ می‌گوید جهان چون خلد برین شده، ولی چه سود که در آن جاودانگی ممکن نیست. پس سخنش این است: حدیث عاد و ثمود و گذشتگان را رها کن و از اکنون بهره بگیر. در بیت پایانی نیز امید می‌دهد که مجلس او به یمن تربیت بزرگی، هر آنچه می‌طلبد فراهم شود. در روزهای پیش رو، اگر از فرصت‌های تازه با شوق استقبال کنی و آن را به فردا نسپاری، بسیاری از خواسته‌هایت فراهم خواهد شد.
راهنمایی برای نیت شما
اکنون زمان اقدام است، نه انتظار. فرصتی که پیش رویت شکفته را به تعویق نینداز؛ گل‌ها همیشه نمی‌مانند. از نگرانی درباره گذشته و حکایت‌های تلخ دیگران دست بکش و با شادی و امید کار تازه‌ات را آغاز کن. از حمایت بزرگ‌ترها و راهنمایان نیز بهره بگیر؛ یاری‌شان کار را آسان می‌کند.