پرش به محتوای اصلی
خواب‌نامه

دیوان حافظ · غزل ۲۲۵

فال حافظ غزل ۲۲۵: ساقی حدیث سرو و گل و لاله می‌رود

مضمون: شکوفایی و پرهیز از فریب

ساقی حدیث سرو و گل و لاله می‌رود

وین بحث با ثلاثه غساله می‌رود

می ده که نوعروس چمن حد حسن یافت

کار این زمان ز صنعت دلاله می‌رود

شکرشکن شوند همه طوطیان هند

زین قند پارسی که به بنگاله می‌رود

طی مکان ببین و زمان در سلوک شعر

کاین طفل یک شبه ره یک ساله می‌رود

◆ بیت شاهد فال

آن چشم جادوانه عابدفریب بین

کش کاروان سحر ز دنباله می‌رود

از ره مرو به عشوه دنیا که این عجوز

مکاره می‌نشیند و محتاله می‌رود

باد بهار می‌وزد از گلستان شاه

وز ژاله باده در قدح لاله می‌رود

حافظ ز شوق مجلس سلطان غیاث دین

غافل مشو که کار تو از ناله می‌رود

شنیدن ۱۱ خوانش این غزل در گنجور

معنی واژه‌های دشوار

ثلاثه غساله
سه جام شراب که در بامداد برای رفع خمار می‌نوشیدند
دلاله
زن واسطه و آرایشگر عروس
شکرشکن
شیرین‌سخن، خوش‌گفتار
طی مکان
پیمودن راه دراز در زمانی اندک
سلوک
سیر و رفتن در راه؛ در عرفان طی مراحل طریقت
عشوه
ناز و کرشمه؛ نیز فریب
عجوز
پیرزن؛ کنایه از دنیا
محتاله
حیله‌گر و مکار

تفسیر فال

ای صاحب فال، حافظ در این غزل از بهاری سرشار سخن می‌گوید که نوعروس چمن در آن به اوج زیبایی رسیده است. او به شعر خود می‌بالد و می‌گوید همه طوطیان هند از این قند پارسی که به بنگاله می‌رود، شکرشکن می‌شوند. بیت شاهد بشارتی امیدبخش دارد: طی مکان و زمان را در سلوک شعر ببین، که این طفل یک‌شبه ره یک‌ساله می‌رود. یعنی کاری که آغاز کرده‌ای یا استعدادی که در خود داری، می‌تواند سریع‌تر از انتظارت رشد کند و راه درازی را کوتاه کند. اما حافظ در میانه غزل هشداری جدی هم می‌دهد: از ره مرو به عشوه دنیا، که این پیرزن مکار آرام می‌نشیند و با حیله می‌رود. پس در اوج موفقیت، فریب جلوه‌های گذرا را نخور. باد بهار از گلستان می‌وزد و ژاله در قدح لاله باده می‌شود؛ زمانه با توست. در بیت پایانی نیز می‌گوید غافل مشو که کار تو از ناله پیش می‌رود. در روزهای آینده، با تکیه بر هنر و تلاشت و دوری از فریب، پیشرفتی چشمگیر خواهی داشت.

راهنمایی برای نیت شما

به توانایی‌ات باور داشته باش و آن را پنهان نکن؛ زمان شکوفایی است. اما در کنار این شوق، هوشیار بمان و فریب وعده‌های زرق‌وبرق‌دار را نخور. هر پیشنهاد وسوسه‌انگیز را با دقت بسنج. از فرصت‌های این روزها غافل نشو و درخواستت را با صداقت و پیگیری مطرح کن.

گرفتن فال تازه

غزل‌های دیگر برای فال