پرش به محتوای اصلی
خواب‌نامه

دیوان حافظ · غزل ۲۲۹

فال حافظ غزل ۲۲۹: بخت از دهان دوست نشانم نمی‌دهد

مضمون: صبر در فراق

بخت از دهان دوست نشانم نمی‌دهد

دولت خبر ز راز نهانم نمی‌دهد

از بهر بوسه‌ای ز لبش جان همی‌دهم

اینم همی‌ستاند و آنم نمی‌دهد

مردم در این فراق و در آن پرده راه نیست

یا هست و پرده‌دار نشانم نمی‌دهد

زلفش کشید باد صبا چرخ سفله بین

کانجا مجال باد وزانم نمی‌دهد

چندان که بر کنار چو پرگار می‌شدم

دوران چو نقطه ره به میانم نمی‌دهد

شکر به صبر دست دهد عاقبت ولی

بدعهدی زمانه زمانم نمی‌دهد

◆ بیت شاهد فال

گفتم روم به خواب و ببینم جمال دوست

حافظ ز آه و ناله امانم نمی‌دهد

شنیدن ۱۲ خوانش این غزل در گنجور

معنی واژه‌های دشوار

دولت
بخت و اقبال
پرده‌دار
دربان و نگهبان پرده سرای بزرگان
سفله
پست و فرومایه
پرگار
ابزار رسم دایره
دوران
گردش روزگار، زمانه
بدعهدی
پیمان‌شکنی، بی‌وفایی

تفسیر فال

ای صاحب فال، حافظ در این غزل از بختی گله می‌کند که از دهان دوست نشانی به او نمی‌دهد و دولتی که از راز نهانش خبری نمی‌آورد. او برای بوسه‌ای جان می‌دهد، اما روزگار جان را می‌ستاند و بوسه را نمی‌دهد. این فال حال کسی را نشان می‌دهد که مدتی است منتظر است و پاسخ روشنی نگرفته است. حافظ می‌گوید چون پرگار بر کنار می‌گشتم، اما دوران چون نقطه راهم را به میانه نمی‌داد؛ یعنی نزدیک می‌شوی، اما هنوز به مرکز نرسیده‌ای. بیت شاهد اما کلید امید است: شکر به صبر سرانجام به دست می‌آید، هرچند بدعهدی زمانه مهلت نمی‌دهد. پیام این است که پایان صبر شیرین است، حتی اگر اکنون زمان کند می‌گذرد. حافظ می‌گوید یا در آن پرده راهی نیست، یا هست و پرده‌دار نشانش نمی‌دهد؛ پس شاید راه وجود دارد و تنها باید راهنمای درستی بیابی. در روزهای آینده، اگر با آرامش و بی‌شتاب منتظر بمانی، شیرینی‌ای که در انتظارش هستی از راه می‌رسد.

راهنمایی برای نیت شما

این روزها شکیبایی بزرگ‌ترین سرمایه توست. اگر پاسخی دیر می‌رسد، آن را نشانه شکست ندان. به‌جای گشتن بی‌پایان دور مسئله، دنبال راه مستقیم و فردی باشی که بتواند تو را راهنمایی کند. آه و ناله را کمتر کن و به خودت آرامش و خواب کافی بده تا با ذهنی روشن ادامه دهی.

گرفتن فال تازه

غزل‌های دیگر برای فال