دیوان حافظ · غزل ۲۴۷
فال حافظ غزل ۲۴۷: صبا ز منزل جانان گذر دریغ مدار
مضمون: دریغ نکردن مهر
صبا ز منزل جانان گذر دریغ مدار
وز او به عاشق بیدل خبر دریغ مدار
به شکر آن که شکفتی به کام بخت ای گل
نسیم وصل ز مرغ سحر دریغ مدار
حریف عشق تو بودم چو ماه نو بودی
کنون که ماه تمامی نظر دریغ مدار
جهان و هر چه در او هست سهل و مختصر است
ز اهل معرفت این مختصر دریغ مدار
کنون که چشمه قند است لعل نوشینات
سخن بگوی و ز طوطی شکر دریغ مدار
مکارم تو به آفاق میبرد شاعر
از او وظیفه و زاد سفر دریغ مدار
چو ذکر خیر طلب میکنی سخن این است
که در بهای سخن سیم و زر دریغ مدار
غبار غم برود حال خوش شود حافظ
تو آب دیده از این رهگذر دریغ مدار
◆ بیت شاهد فال
معنی واژههای دشوار
- دریغ مدار
- مضایقه مکن، بازمگیر
- ماه نو
- هلال آغاز ماه؛ کنایه از آغاز جوانی و زیبایی
- ماه تمام
- ماه شب چهارده؛ کنایه از کمال زیبایی
- لعل نوشین
- لب سرخ و شیرین یار
- طوطی
- کنایه از شاعر شیرینسخن که شکرخوار است
- مکارم
- جمع مکرمت؛ بزرگواریها و نیکیها
- وظیفه
- مقرری و روزی معین
- زاد سفر
- توشه راه
تفسیر فال
ای صاحب فال، ردیف این غزل، «دریغ مدار»، خواهشی است که بارها تکرار میشود: از صبا میخواهد گذر از منزل جانان را دریغ نکند و خبری برای عاشق بیدل بیاورد؛ از گل میخواهد حالا که به کام بخت شکفته، نسیم وصل را از مرغ سحر بازنگیرد. حافظ یادآوری میکند که وقتی یار هنوز ماه نو بود، او همدمش بود و اکنون که ماه تمام شده، نباید نظرش را از او بگیرد. این تصویر برای تو پیامی روشن دارد: وفا و همراهیهای گذشته بیپاسخ نمیماند و کسی که در روزهای آغاز کنارت بوده، سزاوار توجه امروز توست. شاعر جهان و هرچه در آن است را سهل و مختصر میداند و میگوید این اندک را از اهل معرفت دریغ مدار. بیت شاهد نویدبخش است: غبار غم میرود و حال خوش میشود، به شرط آنکه اشک صادقانه و دل نرم را از این راه دریغ نکنی. گشایش کار تو در بخشندگی و سخاوت دل است.
راهنمایی برای نیت شما
این روزها بخشنده باش؛ چه با کلام، چه با وقت و چه با محبت. اگر کسی در روزهای سختت کنارت بوده، اکنون که حالت بهتر است او را فراموش نکن و قدردانیات را نشان بده. از ابراز احساس نترس و حرف دلت را بگو. غم کنونی ماندگار نیست و با صداقت و مهربانی زودتر از آنچه فکر میکنی کنار میرود.