دیوان حافظ · غزل ۲۴۹
فال حافظ غزل ۲۴۹: ای صبا نکهتی از خاک ره یار بیار
مضمون: مژده دلدار
ای صبا نکهتی از خاک ره یار بیار
ببر اندوه دل و مژده دلدار بیار
◆ بیت شاهد فال
نکتهای روحفزا از دهن دوست بگو
نامهای خوش خبر از عالم اسرار بیار
تا معطر کنم از لطف نسیم تو مشام
شمهای از نفحات نفس یار بیار
به وفای تو که خاک ره آن یار عزیز
بیغباری که پدید آید از اغیار بیار
گردی از رهگذر دوست به کوری رقیب
بهر آسایش این دیده خونبار بیار
خامی و سادهدلی شیوه جانبازان نیست
خبری از بر آن دلبر عیار بیار
شکر آن را که تو در عشرتی ای مرغ چمن
به اسیران قفس مژده گلزار بیار
کام جان تلخ شد از صبر که کردم بیدوست
عشوهای زان لب شیرین شکربار بیار
روزگاریست که دل چهره مقصود ندید
ساقیا آن قدح آینهکردار بیار
دلق حافظ به چه ارزد؟ به میاش رنگین کن
وان گهاش مست و خراب از سر بازار بیار
معنی واژههای دشوار
- نکهت
- بوی خوش
- شمه
- اندکی، بوی اندک از چیزی
- نفحات
- جمع نفحه؛ بوهای خوش و نسیمها
- اغیار
- جمع غیر؛ بیگانگان و رقیبان
- رقیب
- همچشم و مدعی عاشق در عشق یار
- عیار
- زیرک و چالاک؛ دلبر طرار
- آینهکردار
- مانند آینه، روشن و نمایاننده
- دلق
- خرقه وصلهدار درویشان
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل سراسر پیامخواهی از باد صباست. حافظ از صبا میخواهد نکهتی از خاک راه یار بیاورد، اندوه دل را ببرد و مژده دلدار را به ارمغان آورد. او نکتهای روحفزا از دهان دوست و نامهای خوشخبر از عالم اسرار میطلبد تا مشامش از نفس یار معطر شود. این فال برای تو بوی خبری خوش دارد؛ گویی پیامی که چشمانتظارش هستی در راه است. حافظ از مرغ چمن که در عشرت است میخواهد به اسیران قفس مژده گلزار بدهد؛ یعنی کسی که به گشایش رسیده، دیگران را نیز امیدوار کند. او اعتراف میکند که کام جانش از صبری طولانی تلخ شده و روزگاری است که دل چهره مقصود را ندیده، اما همین اعتراف نشان میدهد که دوران انتظار به سر رسیدن نزدیک است. شاعر هشدار میدهد که خامی و سادهدلی شیوه جانبازان نیست؛ پس با هوشیاری و پختگی منتظر خبر باش و چون رسید، آن را به درستی دریاب.
راهنمایی برای نیت شما
گوش و دلت را برای خبری تازه باز نگه دار و از پیامها و تماسهای این روزها غافل نشو. انتظار طولانی تو را خسته کرده، اما هنوز ناامیدی جایز نیست. اگر خودت به آرامش رسیدهای، به دوستی که در تنگناست امید بده. با پختگی تصمیم بگیر و از سادهانگاری در برابر وعدههای شیرین بپرهیز.