پرش به محتوای اصلی
خواب‌نامه

دیوان حافظ · غزل ۲۵۷

فال حافظ غزل ۲۵۷: روی بنما و مرا گو که ز جان دل برگیر

مضمون: دلیری در عشق

روی بنما و مرا گو که ز جان دل برگیر

پیش شمع آتش پروانه به جان گو درگیر

در لب تشنه ما بین و مدار آب دریغ

بر سر کشته خویش آی و ز خاکش برگیر

ترک درویش مگیر ار نبود سیم و زرش

در غمت سیم شمار اشک و رخش را زر گیر

چنگ بنواز و بساز ار نبود عود چه باک؟

آتشم عشق و دلم عود و تنم مجمر گیر

در سماع آی و ز سر خرقه برانداز و برقص

ور نه با گوشه رو و خرقه ما در سر گیر

صوف برکش ز سر و باده صافی درکش

سیم در باز و به زر سیمبری در بر گیر

دوست گو یار شو و هر دو جهان دشمن باش

بخت گو پشت مکن روی زمین لشکر گیر

◆ بیت شاهد فال

میل رفتن مکن ای دوست دمی با ما باش

بر لب جوی طرب جوی و به کف ساغر گیر

رفته گیر از برم و زآتش و آب دل و چشم

گونه‌ام زرد و لبم خشک و کنارم تر گیر

حافظ آراسته کن بزم و بگو واعظ را

که ببین مجلسم و ترک سر منبر گیر

شنیدن ۱۲ خوانش این غزل در گنجور

معنی واژه‌های دشوار

عود
چوبی خوشبو که بر آتش نهند؛ نیز سازی زهی
مجمر
آتشدان، عودسوز
سماع
آواز و رقص عارفانه صوفیان
خرقه
جامه درویشان و صوفیان
صوف
جامه پشمین صوفیان
سیمبر
زیباروی سپیداندام
کنار
آغوش، دامن
واعظ
پنددهنده و سخنران منبر

تفسیر فال

ای صاحب فال، این غزل فریاد عاشقی است که از هیچ چیز جز دوری یار نمی‌هراسد. حافظ از یار می‌خواهد روی بنماید و اگر لازم است، به او بگوید که از جان دل برگیرد؛ همچون پروانه‌ای که پیش شمع در آتش می‌سوزد. او تشنه‌لب است و می‌خواهد یار آب را از او دریغ نکند. با آنکه درویش است و سیم و زری ندارد، اشکش را سیم و رخسار زردش را زر می‌خواند؛ یعنی سرمایه‌اش صداقت عشق است. اگر عود نیست باکی نیست، چون عشقش آتش، دلش عود و تنش مجمر است. بیت شاهد روحیه‌ای دلیرانه به تو می‌بخشد: دوست اگر یار باشد، هر دو جهان دشمن باشند؛ بخت اگر پشت نکند، روی زمین لشکر گیرد. یعنی با پشتیبانی یک همراه راستین و بختی موافق، از مخالفت جمع نباید ترسید. شاعر از یار می‌خواهد میل رفتن نکند و دمی بماند. این فال به تو می‌گوید در راه دلت جسور باش و از ظاهرسازی و سرزنش واعظان پروا مکن.

راهنمایی برای نیت شما

اگر به هدفی ایمان داری و همراهی راستین کنارت است، از مخالفت و حرف دیگران نترس. آنچه نداری را بهانه عقب‌نشینی نکن؛ صداقت و شور تو خود سرمایه‌ای بزرگ است. به کسی که دوستش داری بگو که حضورش برایت چه ارزشی دارد. با دلیری پیش برو، اما مراقب باش شور تو به بی‌احتیاطی نینجامد.

گرفتن فال تازه

غزل‌های دیگر برای فال