پرش به محتوای اصلی
خواب‌نامه

دیوان حافظ · غزل ۲۶۹

فال حافظ غزل ۲۶۹: دلا رفیق سفر بخت نیکخواهت بس

مضمون: قناعت و آرامش

دلا رفیق سفر بخت نیکخواهت بس

نسیم روضه شیراز پیک راهت بس

دگر ز منزل جانان سفر مکن درویش

که سیر معنوی و کنج خانقاهت بس

وگر کمین بگشاید غمی ز گوشه دل

حریم درگه پیر مغان پناهت بس

به صدر مصطبه بنشین و ساغر می نوش

که این قدر ز جهان کسب مال و جاهت بس

زیادتی مطلب کار بر خود آسان کن

صراحی می لعل و بتی چو ماهت بس

◆ بیت شاهد فال

فلک به مردم نادان دهد زمام مراد

تو اهل فضلی و دانش همین گناهت بس

هوای مسکن مألوف و عهد یار قدیم

ز رهروان سفرکرده عذرخواهت بس

به منت دگران خو مکن که در دو جهان

رضای ایزد و انعام پادشاهت بس

به هیچ ورد دگر نیست حاجت ای حافظ

دعای نیم‌شب و درس صبحگاهت بس

شنیدن ۱۲ خوانش این غزل در گنجور

معنی واژه‌های دشوار

روضه
باغ، گلزار
پیک
قاصد، پیام‌رسان
خانقاه
جای گردهمایی و عبادت صوفیان
مصطبه
سکوی میخانه؛ مجلس باده‌نوشان
جاه
مقام و منزلت
زمام مراد
اختیار کامروایی
مسکن مألوف
خانه آشنا و انس‌گرفته
انعام
بخشش، احسان

تفسیر فال

ای صاحب فال، حافظ در این غزل با دل خود سخن می‌گوید و پیوسته تکرار می‌کند: همین تو را بس است. بخت نیک همراه سفرت بس است، نسیم شیراز پیک راهت بس است و درگاه پیر مغان برای روزهای غم پناهت بس است. بیت شاهد فال تو این است: زیادتی مطلب و کار را بر خود آسان کن. گویا این روزها در دلت خواسته‌های بسیاری انباشته شده و دنبال چیزهایی هستی که شاید بارت را سنگین‌تر کنند، نه سبک‌تر. حافظ می‌گوید آنچه داری، اگر قدرش را بدانی، برای شاد زیستن کافی است. او حتی اشاره می‌کند که فلک گاهی زمام مراد را به دست نادانان می‌دهد و این نباید تو را تلخ کند؛ فضل و دانش تو خود گنجی است. فال تو هشدار می‌دهد که حرص و مقایسه با دیگران آرامشت را می‌رباید. اگر قصد سفر یا تغییری بزرگ داری، نخست ببین آیا واقعاً لازم است یا از سر بی‌قراری است. گاهی ماندن و قدر دانستن، خود بزرگ‌ترین گشایش است.

راهنمایی برای نیت شما

این روزها کمتر خودت را با دیگران مقایسه کن و فهرستی از داشته‌هایت بنویس. پیش از اینکه به دنبال خواسته‌ای تازه بروی، از خودت بپرس آیا آن را واقعاً می‌خواهی یا فقط از سر بی‌قراری است. کارها را بر خودت سخت نگیر و بار اضافه را زمین بگذار. دعای نیمه‌شب و آرامش صبحگاهی را از خودت دریغ نکن.

گرفتن فال تازه

غزل‌های دیگر برای فال