پرش به محتوای اصلی
خواب‌نامه

دیوان حافظ · غزل ۲۷۴

فال حافظ غزل ۲۷۴: به دور لاله قدح گیر و بی‌ریا می‌باش

مضمون: گره‌گشایی

به دور لاله قدح گیر و بی‌ریا می‌باش

به بوی گل نفسی همدم صبا می‌باش

نگویمت که همه ساله می‌پرستی کن

سه ماه می خور و نه ماه پارسا می‌باش

چو پیر سالک عشقت به می حواله کند

بنوش و منتظر رحمت خدا می‌باش

گرت هواست که چون جم به سر غیب رسی

بیا و همدم جام جهان‌نما می‌باش

چو غنچه گر چه فروبستگی‌ست کار جهان

تو همچو باد بهاری گره‌گشا می‌باش

◆ بیت شاهد فال

وفا مجوی ز کس ور سخن نمی‌شنوی

به هرزه طالب سیمرغ و کیمیا می‌باش

مرید طاعت بیگانگان مشو حافظ

ولی معاشر رندان پارسا می‌باش

شنیدن ۱۲ خوانش این غزل در گنجور

معنی واژه‌های دشوار

بی‌ریا
بی‌دورویی، صادق و بی‌تظاهر
پارسا
پرهیزکار
پیر سالک
مرشد رهرو راه طریقت
جم
جمشید، صاحب جام جهان‌نما
فروبستگی
گره‌خوردگی و بسته بودن کار
به هرزه
بیهوده، بی‌حاصل
سیمرغ و کیمیا
دو چیز افسانه‌ای و نایافتنی
معاشر
همنشین، هم‌صحبت

تفسیر فال

ای صاحب فال، حافظ در این غزل از تو می‌خواهد در فصل لاله قدح برگیری، بی‌ریا باشی و به بوی گل دمی همدم صبا شوی. او با میانه‌روی می‌گوید نمی‌گویم همه سال سرمست باش؛ بلکه اندازه نگه دار و در کنار شادی، پارسایی را هم فراموش مکن. اما بیت شاهد این فال روشن‌ترین پیام را دارد: هرچند کار جهان مانند غنچه فروبسته است، تو همچون باد بهاری گره‌گشا باش. یعنی به جای آنکه از بسته بودن کارها گله کنی، خودت مایه گشایش شو؛ برای خود و برای دیگران. باد بهاری با نرمی و پیوستگی غنچه‌ها را می‌گشاید، نه با زور. حافظ می‌گوید اگر می‌خواهی چون جم به راز غیب برسی، همدم جام جهان‌نما باش؛ یعنی دل را روشن و آگاه نگه دار. او هشدار می‌دهد که از کسی وفای کامل مجوی و بیهوده دنبال سیمرغ و کیمیا مگرد. در پایان، تو را از پیروی کورکورانه بازمی‌دارد و به همنشینی با رندان پارسا، یعنی آزادگان پاک‌دل، فرامی‌خواند.

راهنمایی برای نیت شما

این روزها نقش گره‌گشا را بپذیر؛ اگر کاری گیر کرده، با نرمی و پیگیری آرام آن را باز کن و از دیگران هم دستگیری کن. در شادی و جدیت اعتدال را رعایت کن. به جای دنبال کردن آرزوهای خیالی، روی هدف‌های واقعی و در دسترس تمرکز کن. با آدم‌های صادق و پاک‌دل همنشین باش.

گرفتن فال تازه

غزل‌های دیگر برای فال