دیوان حافظ · غزل ۲۷۴
فال حافظ غزل ۲۷۴: به دور لاله قدح گیر و بیریا میباش
مضمون: گرهگشایی
به دور لاله قدح گیر و بیریا میباش
به بوی گل نفسی همدم صبا میباش
نگویمت که همه ساله میپرستی کن
سه ماه می خور و نه ماه پارسا میباش
چو پیر سالک عشقت به می حواله کند
بنوش و منتظر رحمت خدا میباش
گرت هواست که چون جم به سر غیب رسی
بیا و همدم جام جهاننما میباش
چو غنچه گر چه فروبستگیست کار جهان
تو همچو باد بهاری گرهگشا میباش
◆ بیت شاهد فال
وفا مجوی ز کس ور سخن نمیشنوی
به هرزه طالب سیمرغ و کیمیا میباش
مرید طاعت بیگانگان مشو حافظ
ولی معاشر رندان پارسا میباش
معنی واژههای دشوار
- بیریا
- بیدورویی، صادق و بیتظاهر
- پارسا
- پرهیزکار
- پیر سالک
- مرشد رهرو راه طریقت
- جم
- جمشید، صاحب جام جهاننما
- فروبستگی
- گرهخوردگی و بسته بودن کار
- به هرزه
- بیهوده، بیحاصل
- سیمرغ و کیمیا
- دو چیز افسانهای و نایافتنی
- معاشر
- همنشین، همصحبت
تفسیر فال
ای صاحب فال، حافظ در این غزل از تو میخواهد در فصل لاله قدح برگیری، بیریا باشی و به بوی گل دمی همدم صبا شوی. او با میانهروی میگوید نمیگویم همه سال سرمست باش؛ بلکه اندازه نگه دار و در کنار شادی، پارسایی را هم فراموش مکن. اما بیت شاهد این فال روشنترین پیام را دارد: هرچند کار جهان مانند غنچه فروبسته است، تو همچون باد بهاری گرهگشا باش. یعنی به جای آنکه از بسته بودن کارها گله کنی، خودت مایه گشایش شو؛ برای خود و برای دیگران. باد بهاری با نرمی و پیوستگی غنچهها را میگشاید، نه با زور. حافظ میگوید اگر میخواهی چون جم به راز غیب برسی، همدم جام جهاننما باش؛ یعنی دل را روشن و آگاه نگه دار. او هشدار میدهد که از کسی وفای کامل مجوی و بیهوده دنبال سیمرغ و کیمیا مگرد. در پایان، تو را از پیروی کورکورانه بازمیدارد و به همنشینی با رندان پارسا، یعنی آزادگان پاکدل، فرامیخواند.
راهنمایی برای نیت شما
این روزها نقش گرهگشا را بپذیر؛ اگر کاری گیر کرده، با نرمی و پیگیری آرام آن را باز کن و از دیگران هم دستگیری کن. در شادی و جدیت اعتدال را رعایت کن. به جای دنبال کردن آرزوهای خیالی، روی هدفهای واقعی و در دسترس تمرکز کن. با آدمهای صادق و پاکدل همنشین باش.