فال حافظ غزل ۷۴: حاصل کارگه کون و مکان این همه نیست

ای صاحب فال، حافظ در این غزل با یک ترجیع ساده، نگاه تو را به جهان سبک‌تر می‌کند: این همه نیست. حاصل کارگاه هستی و اسباب جهان آن‌قدر بزرگ نیست که برایش خود را بفرسایی. شاید این روزها چیزی را بیش از اندازه بزرگ کرده‌ای و نگرانی‌اش آرامت را گرفته است. حافظ می‌گوید غرض از دل و جان، شرف همنشینی با جانان است؛ یعنی آنچه اهمیت دارد پیوندهای راستین است، نه دارایی و عنوان. بیت شاهد پیامی ظریف دارد: دولت آن است که بی خون دل به دامن آید، وگرنه با تلاش و رنج، باغ بهشت هم این همه نیست. منظور حافظ نفی تلاش نیست، بلکه یادآوری این است که بهترین موهبت‌ها گاه با آرامش و لطف می‌رسند، نه با جان‌کندن. او می‌گوید پنج روزی که در این منزل مهلت داری، زمانی خوش بیاسای؛ و به زاهد هشدار می‌دهد که از بازی غیرت ایمن نباشد. در پایان، حافظ نام نیکش را می‌بیند اما می‌گوید نزد رندان حساب سود و زیان این همه نیست. در روزهای آینده، رها کردن فشار، گشایش می‌آورد.