دیوان حافظ · غزل ۲۷۹
فال حافظ غزل ۲۷۹: خوشا شیراز و وضع بیمثالش
مضمون: قدر داشتن داشتهها
خوشا شیراز و وضع بیمثالش
خداوندا نگه دار از زوالش
ز رکنآباد ما صد لوحش الله
که عمر خضر میبخشد زلالش
میان جعفرآباد و مصلا
عبیرآمیز میآید شمالش
به شیراز آی و فیض روح قدسی
بجوی از مردم صاحبکمالش
که نام قند مصری برد آنجا؟
که شیرینان ندادند انفعالش
صبا زان لولی شنگول سرمست
چه داری آگهی؟ چون است حالش؟
گر آن شیرین پسر خونم بریزد
دلا چون شیر مادر کن حلالش
مکن از خواب بیدارم خدا را
که دارم خلوتی خوش با خیالش
چرا حافظ چو میترسیدی از هجر
نکردی شکر ایام وصالش؟
◆ بیت شاهد فال
معنی واژههای دشوار
- لوحش الله
- آفرین، چشم بد دور؛ برای تحسین گفته میشود
- عمر خضر
- عمر جاودان؛ خضر پیامبری که آب حیات نوشید
- شمال
- باد شمال، نسیم خنک و خوش
- روح قدسی
- جان پاک آسمانی، روحالقدس
- انفعال
- شرمندگی و خجالت
- لولی شنگول
- زیباروی شوخ و شاداب و سرخوش
- عبیرآمیز
- آمیخته با عبیر، خوشبو
تفسیر فال
ای صاحب فال، حافظ در این غزل با شوقی کودکانه از شیراز میگوید؛ از آب زلال رکنآباد که عمر خضر میبخشد، از نسیم عبیرآمیزی که میان جعفرآباد و مصلا میوزد و از مردم صاحبکمالی که فیض روح قدسی را میتوان از آنان جست. این غزل ستایش جایی است که دل در آن آرام دارد و دعایی است که خداوند آن را از زوال نگه دارد. پیام فال تو در بیت پایانی است: چرا وقتی از هجر میترسیدی، شکر روزهای وصال را به جا نیاوردی؟ گویا در زندگیات نعمتی هست، شاید خانهای، یاری یا موقعیتی، که از بس نزدیک است گاهی دیده نمیشود. حافظ یادآوری میکند که ترس از دست دادن نباید جای لذت بردن از داشتن را بگیرد. او حتی میگوید مرا از خواب بیدار نکنید که با خیال یار خلوتی خوش دارم؛ یعنی دل را به لحظههای خوش بسپار. در روزهای پیش رو، اگر بهجای دلشوره، سپاس و مراقبت را پیشه کنی، آنچه برایت عزیز است پایدارتر میماند.
راهنمایی برای نیت شما
امروز فهرستی کوتاه از چیزهایی بنویس که داری و دوستشان داری، و برای یکی از آنها کاری کن: تماسی بگیر، قدردانی کن یا وقتی بگذار. نگرانی از آینده را با مراقبت از اکنون جایگزین کن. کسی که قدر وصال را بداند، کمتر طعم پشیمانی هجران را میچشد.