دیوان حافظ · غزل ۲۸۶
فال حافظ غزل ۲۸۶: دوش با من گفت پنهان کاردانی تیزهوش
مضمون: آسانگیری و هوشیاری
دوش با من گفت پنهان کاردانی تیزهوش
وز شما پنهان نشاید کرد سر میفروش
گفت آسان گیر بر خود کارها کز روی طبع
سخت میگردد جهان بر مردمان سختکوش
◆ بیت شاهد فال
وان گهم در داد جامی کز فروغش بر فلک
زهره در رقص آمد و بربط زنان میگفت نوش
با دل خونین لب خندان بیاور همچو جام
نی گرت زخمی رسد آیی چو چنگ اندر خروش
تا نگردی آشنا زین پرده رمزی نشنوی
گوش نامحرم نباشد جای پیغام سروش
گوش کن پند ای پسر وز بهر دنیا غم مخور
گفتمت چون در حدیثی گر توانی داشت هوش
در حریم عشق نتوان زد دم از گفت و شنید
زان که آنجا جمله اعضا چشم باید بود و گوش
بر بساط نکتهدانان خودفروشی شرط نیست
یا سخن دانسته گو ای مرد عاقل یا خموش
ساقیا می ده که رندیهای حافظ فهم کرد
آصف صاحبقران جرمبخش عیبپوش
معنی واژههای دشوار
- کاردان
- باتجربه و آگاه به کارها
- سر میفروش
- راز بادهفروش؛ در عرفان راز پیر و مرشد
- زهره
- ستاره ناهید که در ادب، نوازنده فلک است
- بربط
- سازی زهی شبیه عود
- پرده
- هم پرده موسیقی و هم حجاب و راز
- سروش
- فرشته پیامآور، پیک غیب
- خودفروشی
- خودستایی و خودنمایی
- آصف
- وزیر سلیمان؛ کنایه از وزیر دانا
تفسیر فال
ای صاحب فال، دوش کاردانی تیزهوش در گوش حافظ رازی گفت که امروز به تو میرسد: کارها را بر خود آسان بگیر، زیرا جهان بر مردمان سختکوش، سخت میگیرد. شاید این روزها خودت را زیر فشار فراوان گذاشتهای و گمان میکنی با سختگیری بیشتر، گرهها زودتر باز میشوند. این فال میگوید نرمی و آرامش، راه را هموارتر میکند. حافظ تصویری زیبا میآورد: با دل خونین، لبی خندان داشته باش، مانند جام که درونش سرخ است و رویش درخشان؛ نه مانند چنگ که با هر زخمهای به خروش میآید. یعنی سختیها را با وقار تاب بیاور و از هر زخم کوچکی فریاد مکن. او همچنین میگوید تا با این پرده آشنا نشوی، رمزی نمیشنوی و گوش نامحرم جای پیام سروش نیست؛ پس برای فهمیدن، باید همه چشم و گوش شد. و در بزم دانایان، یا سخن سنجیده بگو یا خاموش باش. در روزهای پیش رو، کمگفتن، خوبشنیدن و آسانگرفتن، راه تو را روشن میکند.
راهنمایی برای نیت شما
امروز فشار را از روی خودت کم کن. یکی از کارهایی که بیش از اندازه سخت گرفتهای را سادهتر کن یا به وقت دیگری بسپار. اگر رنجیدهای، با لبخند و وقار برخورد کن و از واکنش تند بپرهیز. در جمع، پیش از سخن گفتن خوب بشنو و تنها آنچه را میدانی بگو.