دیوان حافظ · غزل ۲۸۷
فال حافظ غزل ۲۸۷: ای همه شکل تو مطبوع و همه جای تو خوش
مضمون: خوشی در تمنای یار
ای همه شکل تو مطبوع و همه جای تو خوش
دلم از عشوه شیرین شکرخای تو خوش
همچو گلبرگ طری هست وجود تو لطیف
همچو سرو چمن خلد سراپای تو خوش
شیوه و ناز تو شیرین خط و خال تو ملیح
چشم و ابروی تو زیبا قد و بالای تو خوش
هم گلستان خیالم ز تو پر نقش و نگار
هم مشام دلم از زلف سمن سای تو خوش
در ره عشق که از سیل بلا نیست گذار
کرده‌ام خاطر خود را به تمنای تو خوش
◆ بیت شاهد فال
شکر چشم تو چه گویم؟ که بدان بیماری
می‌کند درد مرا از رخ زیبای تو خوش
در بیابان طلب گر چه ز هر سو خطری‌ست
می‌رود حافظ بی‌دل به تولای تو خوش
معنی واژه‌های دشوار
- مطبوع
- خوشایند و دلپذیر و موافق طبع
- عشوه
- ناز و کرشمه دلبرانه
- شکرخا
- شیرین‌سخن؛ آن‌که گویی شکر می‌خاید
- گلبرگ طری
- برگ گل تازه و شاداب
- ملیح
- بانمک و دلنشین
- سمن‌سا
- خوشبو و لطیف همچون یاسمن
- تولا
- دوستی و دل‌سپردگی
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل سراسر ستایش است و ردیف «خوش» مانند نغمه‌ای شاد در هر بیت تکرار می‌شود. حافظ همه چیز یار را خوش می‌بیند: وجودش چون گلبرگ تازه لطیف، قامتش چون سرو باغ بهشت، خط و خالش ملیح و زلف سمن‌سایش مایه خوشبویی دل. اگر نیتت به کسی یا آرزویی گره خورده که دلت با یادش روشن می‌شود، این فال نشانه دل‌گرمی است. بیت شاهد اما پیامی ژرف‌تر دارد: در راه عشق که از سیل بلا گذری نیست، دلم را با تمنای تو خوش کرده‌ام. یعنی حتی پیش از رسیدن، همین آرزو و امید، خود مایه آرامش است. حافظ در بیت پایانی می‌گوید در بیابان طلب از هر سو خطری هست، اما با دل‌سپردن به تو، خوش می‌روم. پس سختی راه را انکار نمی‌کند، بلکه نشان می‌دهد که دل‌بستگی راستین، بلا را سبک‌تر می‌کند. در روزهای پیش رو، با دلی گرم و نگاهی که زیبایی‌ها را می‌بیند، راهت را ادامه بده؛ این خوش‌بینی بی‌پاداش نمی‌ماند.
راهنمایی برای نیت شما
نگاهت را به خوبی‌ها بدوز و زیبایی‌های کسی یا کاری را که دوست داری به زبان بیاور؛ ستایش صادقانه پیوندها را محکم می‌کند. از خطرهای راه غافل مشو، اما نگذار ترس، شادی مسیر را از تو بگیرد. امید را مانند توشه‌ای همراه داشته باش و هر روز با آن قدمی بردار.