دیوان حافظ · غزل ۳
فال حافظ غزل ۳: اگر آن ترک شیرازی به دست آرد دل ما را
مضمون: دلدادگی و پند دانا
اگر آن ترک شیرازی به دست آرد دل ما را
به خال هندویش بخشم سمرقند و بخارا را
بده ساقی می باقی که در جنت نخواهی یافت
کنار آب رکناباد و گلگشت مصلا را
فغان کاین لولیان شوخ شیرینکار شهرآشوب
چنان بردند صبر از دل که ترکان خوان یغما را
ز عشق ناتمام ما جمال یار مستغنی است
به آب و رنگ و خال و خط چه حاجت روی زیبا را؟
من از آن حسن روزافزون که یوسف داشت دانستم
که عشق از پرده عصمت برون آرد زلیخا را
اگر دشنام فرمایی و گر نفرین دعا گویم
جواب تلخ میزیبد لب لعل شکرخا را
نصیحت گوش کن جانا که از جان دوستتر دارند
جوانان سعادتمند پند پیر دانا را
◆ بیت شاهد فال
حدیث از مطرب و می گو و راز دهر کمتر جو
که کس نگشود و نگشاید به حکمت این معما را
غزل گفتی و در سفتی بیا و خوش بخوان حافظ
که بر نظم تو افشاند فلک عقد ثریا را
معنی واژههای دشوار
- ترک شیرازی
- زیباروی شیرازی؛ ترک در شعر نماد زیبایی است
- خال هندو
- خال سیاه؛ هندو کنایه از سیاهی است
- گلگشت مصلا
- گردشگاه مصلای شیراز
- لولیان
- کولیان؛ زیبارویان شوخ و بیقرار
- خوان یغما
- سفرهای که به غارت داده شود
- مستغنی
- بینیاز
- لب لعل شکرخا
- لب سرخ و شیرینگفتار
- عقد ثریا
- گردنبند پروین؛ خوشه ستارگان ثریا
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل از دلدادگی بیدریغ سخن میگوید؛ دلی که حاضر است برای یک نگاه، سمرقند و بخارا را ببخشد. نیت تو احتمالاً با محبت و پیوندی گره خورده است که برایت بسیار ارزشمند است. حافظ میگوید جمال یار به عشق ناتمام ما نیازی ندارد و روی زیبا محتاج آرایش نیست؛ پس در رابطهات خودت باش و نیازی نیست با ظاهرسازی دل کسی را به دست آوری. بیت شاهد اما کلید فال توست: نصیحت گوش کن، که جوانان سعادتمند پند پیر دانا را از جان دوستتر دارند. یعنی در این مسیر سخن کسی را بشنو که تجربه بیشتری دارد و خیر تو را میخواهد. حافظ همچنین میگوید راز دهر را کمتر بجوی؛ بهجای نگرانی از آنچه نمیدانی، از لحظههای خوش کنار آب رکناباد زندگیات بهره ببر. در روزهای آینده، اگر صبور و مهربان بمانی و حتی تلخی را با شیرینی پاسخ دهی، محبتت بیپاسخ نمیماند.
راهنمایی برای نیت شما
در کار دل، صادق و بیتکلف باش و برای جلب توجه، خود را دیگرگون نشان نده. با کسی باتجربه و دلسوز درباره تصمیمت گفتوگو کن و پندش را جدی بگیر. نگرانیهای بیپایان درباره آینده را کنار بگذار و از امروزی که در دست داری لذت ببر. با مهربانی پاسخ بده، حتی اگر با تندی روبهرو شدی.