دیوان حافظ · غزل ۳۰۰
فال حافظ غزل ۳۰۰: هزار دشمنم ار می‌کنند قصد هلاک
مضمون: دلگرمی به دوست
هزار دشمنم ار می‌کنند قصد هلاک
گرم تو دوستی از دشمنان ندارم باک
◆ بیت شاهد فال
مرا امید وصال تو زنده می‌دارد
و گر نه هر دمم از هجر توست بیم هلاک
نفس‌نفس اگر از باد نشنوم بویش
زمان‌زمان چو گل از غم کنم گریبان چاک
رود به خواب دو چشم از خیال تو؟ هیهات
بود صبور دل اندر فراق تو؟ حاشاک
اگر تو زخم زنی به که دیگری مرهم
و گر تو زهر دهی به که دیگری تریاک
بضرب سیفک قتلی حیاتنا ابدا
لأن روحی قد طاب ان یکون فداک
عنان مپیچ که گر می‌زنی به شمشیرم
سپر کنم سر و دستت ندارم از فتراک
تو را چنان که تویی هر نظر کجا بیند؟
به قدر دانش خود هر کسی کند ادراک
به چشم خلق عزیز جهان شود حافظ
که بر در تو نهد روی مسکنت بر خاک
معنی واژه‌های دشوار
- باک
- ترس و پروا
- گریبان چاک کردن
- پاره کردن یقه از شدت اندوه یا شوق
- حاشاک
- هرگز، دور از تو باد
- تریاک
- پادزهر، داروی ضد زهر
- فتراک
- تسمه پشت زین اسب برای بستن شکار
- ادراک
- دریافتن و فهمیدن
- مسکنت
- خواری و درماندگی، فروتنی
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل با بیتی سرشار از اطمینان آغاز می‌شود: اگر هزار دشمن قصد جانم را کنند، وقتی تو دوست منی، از دشمنان باکی ندارم. فال تو پیامی از جنس دلگرمی دارد. شاید این روزها با مخالفت، حسادت یا بدخواهی کسانی روبه‌رو هستی و نگرانی در دلت راه یافته است. حافظ می‌گوید آنچه انسان را زنده نگه می‌دارد، امید به وصال و پشتوانه دوستی راستین است. او حتی می‌گوید اگر تو زخم بزنی، بهتر از مرهم دیگری است و اگر تو زهر بدهی، بهتر از پادزهر دیگران؛ این اوج اعتماد و دل‌سپردگی است. بیتی دیگر نکته‌ای ژرف دارد: هر کسی به اندازه دانش خود تو را درک می‌کند و هر نظری تو را چنان که هستی نمی‌بیند. یعنی از داوری‌های نادرست دیگران دلگیر مشو، زیرا هر کس از دریچه خودش می‌نگرد. در بیت پایانی حافظ می‌گوید کسی که با فروتنی بر در دوست سر بر خاک بگذارد، در چشم خلق عزیز می‌شود. پشتوانه‌ات را بشناس و با فروتنی و اطمینان پیش برو.
راهنمایی برای نیت شما
به جای نگرانی از بدخواهان، رابطه‌ات را با کسانی که واقعاً پشتیبانت هستند محکم‌تر کن. داوری‌های نادرست دیگران را به دل نگیر و انرژی‌ات را صرف پاسخ به همه نکن. اگر به خدا یا به دوستی اعتماد داری، آن اعتماد را در عمل نشان بده و با آرامش کارت را ادامه بده.